Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

Zwracamy się z apelem do osób posiadających informacje o grobach uczestników powstań śląskich:

• poległych w powstaniach,
• zmarłych po 1921 roku

o przekazanie tych informacji do Instytutu Pamięci Narodowej.

Aktualnie na terenie województwa śląskiego, na szczeblu administracji samorządowej, zewidencjonowano zaledwie 147 grobów wojennych i grobów weteranów powstań śląskich. Przywołana liczba jest rażąco niska – w zestawieniu z liczbą 2700 osób, które straciły życie w powstaniach śląskich, budzi smutek. Zwłaszcza że wśród tych 147 grobów są też groby osób, które przeżyły powstania.                  

Państwa zgłoszenia posłużą do stworzenia przez Instytut Pamięci Narodowej bazy grobów naszych Bohaterów. 

Koordynatorem akcji jest Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach.

Partnerem akcji są Tramwaje Śląskie S.A.

Przed zgłoszeniem grobu telefonicznie prosimy o wypełnienie wniosku ze strony i przesłanie go za pośrednictwem poczty tradycyjnej bądź poczty elektronicznej.

Uroczystości "Tobie Polsko"

Uroczystości mają na celu uhonorowanie nieżyjących powstańców śląskich, przypomnienie i przybliżenie ich sylwetek. Do uczestnictwa w nich zapraszane są rodziny powstańcze, lokalne władze samorządowe, duchowieństwo, organizacje kombatanckie, stowarzyszenia kultywujące historię oraz młodzież szkolna.

W ich trakcie przypominana jest historia poszczególnych bohaterów i oznaczane są groby powstańców śląskich (weteranów) znakiem pamięci opracowanym przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach. Spotkaniu towarzyszy modlitwa i składanie kwiatów. Nierzadko głos zabierają Rodziny, które dzielą się wspomnieniami o bliskich.

Znak pamięci „Tobie Polsko” ma formę proporczyka o rozmiarach ok. 20 x 8 cm wykonany jest w dwóch wariantach z gliny szkliwionej porcelaną nagrobną oraz szkła artystycznego. Umieszczono na nim inwokację „Tobie Polsko”, pod którą znajduje się wizerunek orła otoczonego datami powstań, a poniżej napisy „Grób Powstańca Śląskiego” i „Instytut Pamięci Narodowej”.

Proporzec jest  wzorowany na sztandarze powstańczym „Tobie Polsko”, który wykonano na początku 1920 r. w pracowni przy redakcji „Katolika” w Bytomiu i który obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Czynu Powstańczego w Górze Św. Anny. Muzeum posiada także fotografię z uroczystości upamiętniającej uchwalenie Konstytucji 3 Maja, która przedstawia pochód mieszkańców wsi Osiek (pow. strzelecki, woj. opolskie) z tymże sztandarem niesionym przez A. Szulca do Rozmierzy. Uroczyści te obchodzono na całym Górnym Śląsku w niedzielę 2 maja 1920 r. i były to pierwsze legalne obchody tej rocznicy na tym terenie. Dzięki postanowieniom artykułu 88 Traktatu Wersalskiego o przeprowadzeniu plebiscytu, dla zapewnienia jego bezstronności, w lutym 1920 r. obszar plebiscytowy wyłączono z państwa niemieckiego i poddano kontroli wojsk alianckich, a pełnię władzy przejęła na nim Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa Górnego Śląska z gen. Henri Le Rondem na czele. Umożliwiło to Polakom legalne demonstrowanie swoich dążeń i używanie symboli narodowych.

Cykl uroczystości zainagurowano 5 lipca 2021 r w dzień setnej rocznicy zakończenia III powstania śląskiego.