English version
Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach wraz Zakładem Doskonalenia Zawodowego w Katowicach zaprasza na uroczystość oznaczenia znakiem pamięci „Tobie Polsko” grobu śp. Florentyny i Teofila Pojdów, która odbędzie się 25 czerwca 2026 r. o godz. 11:00 na cmentarzu parafialnym rzymskokatolickim przy ul. Francuskiej w Katowicach (Aleja główna, Sektor: C1 grób: B12).
Teofil Franciszek Pojda był mistrzem ślusarskim i kowalskim. W jego warsztacie rzemieślniczym w Bytomiu potajemnie przygotowywano broń dla powstańców a w domu odbywały się tajne spotkania polskiej młodzieży, Sam należał do POW Górnego Śląska i wziął udział w trzech powstaniach śląskich i akcji plebiscytowej. Po II wojnie światowej pełnił funkcję najpierw dyrektora, a następnie prezesa Związku Doskonalenia Zawodowego w Katowicach. Za działalność niepodległościową został odznaczony między innymi Gwiazdą Górnośląską, Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi.
Florentyna Pojda wzięła udział w trzech powstaniach śląskich. W trakcie pierwszego aresztowana przez grenzschutz i brutalnie pobita w skutek czego poroniła. Podczas drugiego przyczyniła się do pozyskania auta z bronią, które posłużyło powstańcom do zdobycia Chorzowa. Podczas trzeciego dwukrotnie ciężko ranna. Ponadto aktywnie zaangażowana w służbę plebiscytową. Przed wybuchem II wojny światowej brała udział w ewakuacji archiwum powstań śląskich do Stanów Zjednoczonych Ameryki, które obecnie są przechowywane w Instytucie im. Józefa Piłsuskiego w Nowym Yorku, a od niedawna kopia w Bibliotece Śląskiej w Katowicach. Została odznaczona Krzyżem Niepodległości, Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi oraz Medalem pamiątkowym za wojnę 1918-1921.
Wydarzenie przygotowywane jest w ramach akcji katowickiego oddziału IPN „Powstańcy to wiara, nadzieja i cud. Ocalmy groby powstańców śląskich od zapomnienia”, która ma na celu uhonorowanie i upamiętnienie powstańców śląskich spoczywających na terenie wszystkich województwa kraju a zarazem popularyzację bezprecedensowych na miarę historii Polski wydarzeń, jakimi były trzy powstania podjęte w latach 1919-1920-1921. W takich uroczystościach zazwyczaj biorą udział między innymi przedstawiciele IPN w Katowicach, rodzina, ale także władze samorządowe, służby mundurowe, kombatanci, duchowieństwo i młodzież szkolna. Podczas spotkania honorujemy groby Bohaterów poprzez montaż znaku pamięci „Tobie Polsko” w postaci proporczyka o rozmiarach ok. 20 x 8 cm wykonanego ze szkła artystycznego, na którym umieszczono inwokację „Tobie Polsko”, pod którą znajduje się wizerunek orła otoczonego datami powstań, a poniżej napisy „Grób Powstańca Śląskiego” i „Instytut Pamięci Narodowej”.
Polecamy lekturę artykułu Marii Weroniki Kmoch opublikowanego w listopadowym numerze z roku 2021 Miesięcznika Społeczno-Kulturalnego Śląsk - tekst w załączniku.