9 października 2026 r. w Śląskim Centrum Wolności i Solidarności, przy ul. Wincentego Pola 38 w Katowicach, odbyła się uroczystość wręczenia odznaczeń państwowych działaczom opozycji wobec dyktatury komunistycznej z lat 1956–1989. W imieniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej odznaczenia wręczył Zastępca Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma.
Dziękuję za Państwa odwagę. Za to, że strach - który w jakimś sensie na pewno Wam towarzyszył - nie pokonał Państwa. Że silniejsza była odwaga, że wytrwaliście do końca. Dziękuję, ale proszę przyjąć też podziękowania dla Waszych bliskich. Kiedy Wy działaliście dla Polski, w domu zostawały żony, zostawali mężowie, zostawali rodzice. Bez ich wsparcia nie moglibyście działać.
– zwrócił się do zebranych. Zachęcił również do współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej oraz ze Śląskim Centrum Wolności i Solidarności podkreślając:
– Wasze świadectwo, Wasze doświadczenie jest nam potrzebne.
W imieniu odznaczonych głos zabrał Jerzy Stefan Wieczorek:
– Chcieliśmy stanąć po stronie dobra i zachować się jak trzeba.
Osoby, które zostały odznaczone:
Kazimierz Stanisław Bodejko
Bronisław Zygmunt Chrobak
Eugeniu Dąbroś
Andrzej Jan Dolniak
Mirosław Bolesław Duc
Katarzyna Jadwiga Gibes
Marek Mirosław Grządziel
Jan Czesław Kaciłowicz
Janusz Marian Owczarski
Waldemar Jerzy Szymczyk
Dariusz Robert Warda
Jerzy Stefan Wieczorek
i inni
W trakcie uroczystości zaprezentowano film dokumentalny „Którzy ogień podsycą…” w reż. Tomasza Łysiaka. Odznaczeni zwiedzili ekspozycję stałą Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.
W województwie śląskim dotychczas Krzyżem Wolności i Solidarności zostało uhonorowanych 1300 osób.
Krzyż Wolności i Solidarności został ustanowiony przez Sejm 5 sierpnia 2010 r. Po raz pierwszy przyznano go w czerwcu 2011 r. przy okazji obchodów 35. rocznicy protestów społecznych w Radomiu. Krzyż nadawany jest przez Prezydenta RP, na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, działaczom opozycji wobec dyktatury komunistycznej, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie praw człowieka w PRL. Źródłem uchwalenia Krzyża Wolności i Solidarności jest Krzyż Niepodległości z II RP.
Przed uroczystością delegacja IPN na czele z dr. Mateuszem Szpytmą, zastępcą prezesa IPN, dr. Andrzejem Sznajderem, dyrektorem Oddziału IPN w Katowicach, dr Renatą Dziechciarz naczelnik Oddziałowego Archiwum IPN w Katowicach oraz Robertem Ciupą, dyrektorem Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności złożyli kwiaty pod pomnikiem Poległych Górników KWK „Wujek” w Katowicach.




































