Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

12 lutego 2026 r. w Stacji Kultury Pyskowice, przy ul. Wolności 16, odbyło się spotkanie z historią „1945: koniec i początek. Działania wojenne i represje sowieckie w Toszku i Pyskowicach”. Poświęcone było wydarzeniom mającym miejsce w Toszku i Pyskowicach w pierwszej połowie 1945 r. Tematyka prelekcji obejmowała znaczenie obu miejscowości w walkach o Górnośląski Okręg Przemysłowy, funkcjonowanie więzienia NKWD w Toszku oraz deportacje mieszkańców do ZSRR i roli w tym pyskowickiego dworca. Wystąpienia historyków uzupełnił pokaz grup rekonstrukcyjnych prezentujących umundurowanie stron walczących oraz promocja literatury historycznej dotyczącej Tragedii Górnośląskiej.

W programie:

• Jakub Szczepański (IPN Katowice) – Działania wojenne w rejonie Tost i Peiskretscham w styczniu 1945 r.
• dr Dariusz Węgrzyn (ŚCWiS) – Pyskowice i Toszek na mapie deportacji z Górnego Śląska do ZSRR.
• Z dr. Bogusławem Traczem (IPN Katowice) i dr. Dariuszem Węgrzynem o sowieckim więzieniu w Toszku rozmawiał Jakub Szczepański.
• Rekonstruktorzy z GRH Grenadiere i SRH Festung Breslau Umundurowanie i wyposażenie wojsk niemieckich i sowieckich w styczniu 1945 r.
• Promocja książki „Górny Śląsk 1945“ autorstwa J. Szczepańskiego (wydawca: Bellona).

Wydarzenie zostało zorganizowane przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach oraz Miasto Pyskowice.