Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

Następny

Powrót

pauza

Dźwiękami hymnu państwowego rozpoczęła się uroczystość wpisująca się w obchody Dnia Polskiego Państwa Podziemnego, zorganizowana przez Oddział IPN w Katowicach.

Szczególnymi uczestnikami uroczystości byli członkowie rodziny bohatera niniejszej uroczystości, którym przewodniczyła Michalina Macherska-Regulska.

W wydarzeniu uczestniczyli: I wicewojewoda śląski Adam Zaczkowski, pełnomocnik marszałka województwa śląskiego ds. promocji obronności i wychowania patriotycznego płk. rez. Zbigniew Piątek, szef Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w Katowicach płk Dariusz Kaminiów, proboszcz parafii wojskowej św. Kazimierza Królewicza w Katowicach ks. kan. ppłk Grzegorz Bechta, przedstawiciel Wojskowego Centrum Rekrutacji w Katowicach mjr Marcin Pytlik, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach Jan Kwaśniewicz, dyrektor Regionalnego Instytutu Kultury im. Wojciecha Korfantego Dorota Pociask-Frącek, prezes Śląskiego Zarządu Wojewódzkiego Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych w Katowicach Włodzimierz Czechowski, delegacja Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręgu Śląskiego na czele z prezesem Janem Musiałem, delegacja Stowarzyszenia Pamięci Armii Krajowej w Wodzisławiu Śląskim, której przewodniczył prezes Antoni Krzyżak, z ramienia dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w Katowicach mecenas Stefan Skrzypczak, wiceprezes Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich Jadwiga Feifer, przedstawiciel Wydziału Kultury Urzędu Miasta Katowice Radosław Kubik, delegacja społeczności szkolnej I LO z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Mikołaja Kopernika w Katowicach, mieszkańcy Katowic.

Posterunek honorowy wystawiła 13 Śląska Brygada Obrony Terytorialnej im. ppłk. dypl. Tadeusza Puszczyńskiego 132 Batalion Lekkiej Piechoty w Częstochowie.

Okolicznościowe przemówienia wygłosili: I wicewojewoda śląski Adam Zaczkowski oraz naczelnik OBUWiM IPN w Katowicach Jan Kwaśniewicz. Życiorys śp. dr. Juliusza Niekrasza przybliżyła Anna Binek-Zajda, a następnie naczelnik OBUWiM dokonał aktu oznaczenia grobu plakietą „Grób Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Polski”, po czym okolicznościową modlitwę poprowadził ks. kan. ppłk Grzegorz Bechta. Ceremonię zwieńczyło złożenie kwiatów i zapalenie zniczy.

Następny

Powrót

pauza

Juliusz Niekrasz - adwokat, sędzia, prokurator, dr nauk prawnych, członek Sztabu Śląskiego Okręgu Armii Krajowej ps. „Łęczyc”, sędzia Wojskowego Sądu Specjalnego Okręgu Śląskiego AK, kpt. WP, adiutant Komendanta Okręgu Śląskiego AK, historyk adwokatury.

Urodził się 17 grudnia 1909 r. w Jordanowicach (dawny pow. błoński, woj. warszawskie) jako syn Władysława i Julii. W 1929 r. ukończył Gimnazjum Państwowe im. R. Traugutta w  Częstochowie i podjął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. 13 czerwca 1935 r. rozpoczął aplikację sądową w okręgu Sądu Apelacyjnego w Warszawie, którą ukończył pomyślnym egzaminem. Karierę zawodową rozpoczął w charakterze asesora sądowego Sądu Okręgowego w Sosnowcu, później przydzielony został do pełnienia czynności sędziowskich w  Sądzie Grodzkim w Dąbrowie Górniczej. W latach 1936–1939 był członkiem Związku Aplikantów i Asesorów Sądowych. Przez okres okupacji mieszkał w Sosnowcu. Do maja 1941 r. nie miał stałego zajęcia, potem pracował jako robotnik budowlany w Górnośląskiej Spółce Budowlanej w Katowicach. Jednocześnie od czerwca 1940 r. (lub października 1941 r.– tak widnieje w zaświadczeniu ZBOWiD) był żołnierzem ZWZ-AK ps. „Łęczyc”. W okresie maj–wrzesień 1942 r. przebywał na robotach przymusowych w Enzelsfeld w Austrii. Od 1943 r. był sędzią Wojskowego Sądu Specjalnego Śląskiego Okręgu AK (krypt. „Waga”, „19000”). W  końcowych miesiącach okupacji niemieckiej na Śląsku gestapo trafnie wytypowało Niekrasza jako audytora podziemnego wymiaru sprawiedliwości AK, ale szczęśliwie zdołał uniknąć aresztowania i doczekać końca okupacji niemieckiej. W 1944 r. odznaczony został przez Naczelnego Wodza i Komendanta Sił Zbrojnych w Kraju Złotym Krzyżem Zasługi z  Mieczami „za ofiarną wyróżniającą się służbę wojskową w konspiracji”. 1 lutego 1945 r. rozpoczął pracę w Wydziale Prawnym Urzędu Wojewódzkiego Śląsko-Dąbrowskiego w  Katowicach, a 13 marca przeszedł do służby w sądownictwie. Początkowo był asesorem sądowym w Sosnowcu, następnie podprokuratorem Sądu Okręgowego w Sosnowcu delegowanym do czynności prokuratorskich w prokuraturze Specjalnego Sądu Karnego w  Katowicach. Po likwidacji prokuratury przy SSK pracował w charakterze podprokuratora Sądu Okręgowego w Katowicach, a od 4 lutego 1948 r. wiceprokuratora Sądu Okręgowego w  Katowicach. Z dniem 31 grudnia 1952 r. na własną prośbę przeniesiony został w  prokuraturze w stan spoczynku. Jako prokurator był m.in. oskarżycielem w głośnym procesie przeciwko agentom gestapo Pawłowi Ulczokowi, Wiktorowi Grolikowi i Gerardowi Kampertowi, którzy przyczynili się do śmierci wielu żołnierzy AK. W latach 1949–1952 pracował naukowo w Zakładzie Prawa Karnego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Uchwałą Rady Adwokackiej  z 11 kwietnia 1953 r. wpisany został na listę adwokacką z siedzibą w Chrzanowie. Od 1955 r. był wykładowcą prawa karnego na szkoleniach dla aplikantów adwokackich. W grudniu 1967 r. przeniesiony został na własną prośbę na listę adwokatów-radców prawnych w związku z ograniczeniem praktyki karnej, a to z powodu pogarszającego się stanu zdrowia. Uchwałą Rady Adwokackiej z 19 czerwca 1973 r. powołany został do Komisji Badania Stosunków Międzyludzkich. Od 1966 r. był członkiem Prezydium i  Przewodniczącym Zespołu Badawczo-Dokumentacyjnego Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich. Z  dniem 1 stycznia 1975 r. przeszedł na emeryturę z dalszym wykonywaniem zawodu w  Zespole Adwokackim nr 2 w Katowicach z  ograniczeniem wynikającym z przepisów emerytalnych. Dnia 6 listopada 1979 r. powołany został przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w skład Komisji Doskonalenia Zawodowego i  Szkolenia Aplikantów Adwokackich przy NRA. Kolejne lata życia poświęcił na pisanie wspomnień i opracowań o  charakterze historycznym. Służyło temu zaangażowanie w  działania Rady Programowej Ośrodka Badawczego Adwokatury, której był członkiem od 1976 do 1982 r. Był też redaktorem regionalnego zeszytu „Palestry”. Jako działacz Prezydium Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich rozwijał swoje pasje badawcze. Stał się cenionym historykiem ruchu oporu na Śląsku i w Zagłębiu. Na ten temat opublikował wiele opracowań, z czego za najważniejszą publikację uznaje się „Z dziejów AK na Śląsku” z  przedmową dr. Józefa Musioła (Instytut Wydawniczy PAX, wydanie I 1985). Zmarł 2 czerwca 1995 r. w Katowicach.

Odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Walecznych, Krzyżem Zasługi z Mieczami, Krzyżem Armii Krajowej.

27 września obchodzone jest święto państwowe ustanowione uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej 11 września 1998 r. – Dzień Polskiego Państwa Podziemnego. Powstało ono w odpowiedzi na agresję hitlerowskich Niemiec 1 września 1939 r., konstytuując się w Warszawie w nocy z  26 na 27 września 1939 r. Posiadało ono tajne struktury cywilne, jak i wojskowe, rychło podporządkowane powstałemu na uchodźstwie Rządowi RP. Jednym z przejawów Polskiego Państwa Podziemnego, działającego w warunkach okupacji niemieckiej i sowieckiej, było utworzenie Służby Zwycięstwu Polski (SZP), która dwa miesiące później została przekształcona w Związek Walki Zbrojnej, a następnie – w lutym 1942 r. – w Armię Krajową (AK). Była to największa tego typu organizacja podziemna na obszarze Europy, zajętym przez reżimy totalitarne. Pod koniec 1942 r. AK liczyła około 200 tys. członków.