Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

24 września 2025 r. na cmentarzu komunalnym w Olsztynie, przy ul. Poprzecznej odbyła się  uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Edwarda Białeckiego znakiem pamięci „Tobie Polsko”. Naczelnik katowickiego OBUWiM IPN Jan Kwaśniewicz przybliżył genezę akcji „Wszyscy jesteśmy ze Śląska!” oraz symbolikę znaku pamięci „Tobie Polsko”. Następnie głos zabrał dr Krzysztof Kierski z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Olsztynie, który przybliżył życiorys Edwarda Białeckiego.

Modlitwę w intencji Białeckiego oraz powstańców śląskich odmówił ks. płk Marek Rycio.  Oznaczenia grobu znakiem pamięci „Tobie Polsko” dokonał Jan Kwaśniewicz.

W liście skierowanym do organizatorów Radosław Król, wojewoda warmińsko-mazurski podkreślił: „Upamiętnienie Edwarda Białeckiego w ramach akcji „Wszyscy jesteśmy ze Śląska!” to oddanie należnej czci bohaterowi oraz ważna lekcja historii dla wszystkich. Jego życie i postawa są świadectwem niezłomnego ducha, który powinien być wzorem dla kolejnych pokoleń. Tak jak Śląsk, również Warmia i Mazury noszą w sobie pamięć o tych, którzy w trudnych czasach bronili polskości i walczyli o Walność. Dlatego tym bardziej utożsamiamy się z tym dziełem przywracania należnej czci bohaterom”.

W uroczystości wzięli udział: Justyna Kowalska, prawnuczka upamiętnionego weterana, przedstawiciele władz samorządowych, duchowieństwa, służb mundurowych, młodzieży szkolnej oraz zaproszonych gości.

Instytut Pamięci Narodowej reprezentowali: dr hab. Karol Sacewicz, prof. UWM, naczelnik Delegatury IPN w Olsztynie, Jan Kwaśniewicz, naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Katowicach oraz pracownicy Instytutu z Katowic oraz Olsztyna.

W szeregach kilkudziesięciu tysięcy powstańców śląskich walczących o polskość Górnego Śląska, znajdował się również Edward Białecki, który urodził się 13 października 1902 r. w Morawskiej Ostrawie (obecnie część miasta Ostrawa, Czechy). Był synem Stanisława i Wiktorii. W 1921 r. jako ochotnik brał udział w III powstaniu śląskim. Włączył się do walki 9 maja i został zaszeregowany w 2 Baterii Artylerii Górnośląskich Wojsk Powstańczych, która była znana również pod nazwą bateria „Zakopiańczyków”. W jej skład wchodziło początkowo 40 ochotników z Zakopanego, którymi dowodził por. Jerzy Lgocki. Edward Białecki uczestniczył w walkach toczonych na terenie Ujazdu, Sławęcic, Zalecia, Lichynia, Rudy Śląskiej oraz Góry św. Anny.  Zmarł 12 marca 1967 r. w Olsztynie. Został pochowany na cmentarzu komunalnym w Olsztynie przy ul. Poprzecznej 9B (sektor 10, rząd 6, grób nr 27).

Wydarzenie zostało zorganizowane przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach oraz Delegaturę IPN w Olsztynie.

Uroczystość została zorganizowana w ramach akcji „Wszyscy jesteśmy ze Śląska!”, której inauguracja miała miejsce 13 maja 2025 r. w woj. łódzkim i mazowieckim. Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach wyruszyło w Polskę oznaczać znakiem pamięci  „Tobie Polsko” groby uczestników powstań śląskich. W ciągu roku 2025 odwiedzimy 16 województw w kraju. Podjęte działanie mają na celu popularyzację bezprecedensowych na miarę historii Polski wydarzeń, jakim bez wątpienia były trzy powstania podjęte w latach 1919-1920-1921.

Poprzez przybliżenie nietuzinkowych postaci powstańców śląskich, Instytut chce pokazać jak wydarzenia historyczne i losy osób z nimi związanych, łączyły i wciąż łączą różne regiony Polski. Zaznaczyć, że jakkolwiek potoczyły się losy tych, którzy w chwili próby stanęli z bronią w ręku w obronie polskości Śląska to Ojczyzna o nich nie zapomniała!

Akcja oznaczania grobów znakiem pamięci opracowanym przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach rozpoczęła się 5 lipca 2021 r. w dzień setnej rocznicy zakończenia III powstania śląskiego. Znak pamięci „Tobie Polsko” ma formę proporczyka o rozmiarach ok. 20 x 8 cm wykonanego z porcelany nagrobnej. Umieszczono na nim inwokację „Tobie Polsko”, pod którą znajduje się wizerunek orła otoczonego datami powstań, a poniżej napisy „Grób Powstańca Śląskiego” i „Instytut Pamięci Narodowej”. Proporzec jest  wzorowany na sztandarze powstańczym „Tobie Polsko”, który wykonano na początku 1920 r. w pracowni przy redakcji „Katolika” w Bytomiu i który obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Czynu Powstańczego w Górze Św. Anny. Muzeum posiada także fotografię z uroczystości upamiętniającej uchwalenie Konstytucji 3 Maja, która przedstawia pochód mieszkańców wsi Osiek (pow. strzelecki, woj. opolskie) z tymże sztandarem niesionym przez A. Szulca do Rozmierzy. Uroczyści te obchodzono na całym Górnym Śląsku w niedzielę 2 maja 1920 r. i były to pierwsze legalne obchody tej rocznicy na tym terenie. Dzięki postanowieniom artykułu 88 Traktatu Wersalskiego o przeprowadzeniu plebiscytu, dla zapewnienia jego bezstronności, w lutym 1920 r. obszar plebiscytowy wyłączono z państwa niemieckiego i poddano kontroli wojsk alianckich, a pełnię władzy przejęła na nim Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa Górnego Śląska z gen. Henri Le Rondem na czele. Umożliwiło to Polakom legalne demonstrowanie swoich dążeń i używanie symboli narodowych.