English versionW piątek 14 marca 2025 r. w Lędzinach uczciliśmy 77. rocznicę powstania młodzieżowej organizacji antykomunistycznej Tajnego Harcerstwa Krajowego- Szeregów Wolności.
Wydarzenie rozpoczęło się mszą świętą, która została odprawiona w kościele pw. Wniebowzięcia NMP w Lędzinach przy ul. Goławieckiej 44, a następnie w Szkole Podstawowej nr 4 w Lędzinach przy ul. Goławieckiej 36 odbyły się główne obchody. W ich trakcie została odsłonięta tablica pamiątkowa, która powstała z inspiracji śp. Wiktora Kokota - członka założyciela THK-SW zmarłego w lutym 2025 r. Adrian Rams (OBEN IPN Katowice) wygłosił prelekcję na temat historii i działalności tejże organizacji.
Wydarzenie zostało zorganizowane przez Oddział IPN w Katowicach wraz ze Szkołą Podstawową nr 4 im. Świętej Barbary w Lędzinach.
Fundatorem tablicy było Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach.
W katalogu osób rozpracowywanych przez organy bezpieczeństwa PRL tworzonym przez Biuro Lustracyjne IPN znajdują się zapisy dotyczące osób działających w organizacji Tajne Harcerstwo Krajowe - Szeregi Wolności.
Wpisy zostały przygotowane przez OBL IPN w Katowicach. Poniżej linki do wpisów:
- Barbara Gamża [Szymon] - https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/663790
- Ludwik Gamża - https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/663788
- Jan Gdak - https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/44341
- Konrad Graca - https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/57849
- Emanuel Romańczyk - https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/23040
- Józef Tetla - https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/659680
- Bogusław Wicik - https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/663794
- Paweł Ścierski - https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/17987
28 lutego 2019 r., w I Liceum Ogólnokształcącym im. T. Kościuszki w Mysłowicach odbyło się uroczyste odsłonięcie pierwszej tablicy poświęconej członkom organizacji. Działalność organizacji została omówiona na wystawie „Zapomniane ogniwo. Konspiracyjne organizacje młodzieżowe na ziemiach polskich w latach 1944/1945–1956” przygotowanej przez IPN oraz w broszurze edukacyjnej autorstwa Adama Grymana „Tajne Harcerstwo Krajowe - Szeregi Wolności”.
-
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Upamiętnienie młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności“ – Lędziny, 14 marca 2025. Fot.: IPN Krzysztof Łojko
***
Koniec II wojny światowej przyniósł Polsce narzucenie systemu komunistycznego. Utrwalanie nowego ustroju wiązało się z bezwzględnym zwalczaniem tradycyjnych wartości. W wyrazie sprzeciwu wobec powyższych działań zaczęły powstawać młodzieżowe organizacje antykomunistyczne. Jedną z nich, odwołującą się do etosu Związku Harcerstwa Polskiego, było Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności, które działało w latach 1948-1953. Miało charakter antykomunistyczny i antyfaszystowski. Za formalny początek organizacji przyjmuje się uroczyste złożenie przysięgi, które odbyło się 14 marca 1948 r. w nieistniejącej już szkole w Goławcu k. Chełmu Śląskiego. Celem organizacji była walka o niepodległość Polski, o granice na wschodzie sprzed września 1939 r., granice zachodnie oparte o Odrę i Nysę Łużycką oraz rząd ustanowiony po wolnych wyborach.
8 września 1951 r. ok. 20 członków organizacji spotkało się o godz. 22.00 w kościele św. Klemensa w Lędzinach. Na początku odczytano rozkaz specjalny a Ryszard Tuszyński ps. „Lew“ ponowił słowa przysięgi. Następnie zaprezentowano sztandar wykonany przez alumna wyższego seminarium duchownego Jana Gdaka ps. Hugo“, który dokonał aktu symbolicznego poświęcenia.
Członkowie organizacji deklarowali gotowość oddania życia w walce o wolną i niepodległą Polskę. Działali na terenie Mysłowic, Katowic i ówczesnego powiatu pszczyńskiego. THK-SW skupiało ok. 70 członków i osób wspierających. Najważniejszą i najbardziej efektowną częścią działalności były akcje ulotkowe. Podczas niektórych rozrzucano nawet po 2-3 tysiące ulotek. Działalność organizacji nie przeszła niezauważona przez organy bezpieczeństwa.
W wyniku działań operacyjnych w drugiej połowie 1953 r. rozpoczęły się aresztowania, śledztwa i procesy sądowe.
Skazano 60 osób na łączną karę 228 lat więzienia (uwzględniając późniejsze odwołania). Otrzymane wyroki wyniosły od 1 roku do 10 lat pozbawienia wolności. Najmłodszy skazany miał 17 lat, a najstarszy 68 lat. Skazani trafiali do ciężkich więzień, m.in. we Wronkach, Rawiczu, Raciborzu, Strzelcach Opolskich i innych na terenie całego kraju.
W późniejszych latach – już po wyjściu z więzienia – byli prześladowani przez organy bezpieczeństwa PRL.
Po 1989 r. zostali zrehabilitowani w wyniku postanowień sądowych.