Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

13 września 2024 r. odbyła się uroczystość oznaczenia grobu Emanuela Kaliny znakiem pamięci „Tobie Polsko”. Wydarzenie miało miejsce na cmentarzu parafialnym św. Wojciecha w Mikołowie przy ul. kard. St. Wyszyńskiego (sektor 2AP, rząd nr 20, nr grobu 7).

W uroczystości udział wzięli: Jan Kwaśniewicz – naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach, Jakub Jarząbek – sekretarz Miasta Mikołowa, ks. Grzegorz Borg – proboszcz Parafii pw. św. Wojciecha w Mikołowie, Wojciech Szwiec – dyrektor Muzeum w Mikołowie oraz przedstawiciele Hufca ZHP Ziemi Mikołowskiej im. Bohaterów Powstań Śląskich. Wokół grobu zgromadziła się też licznie rodzina Emanuela Kaliny. Uroczystość uświetniły liczne poczty sztandarowe wystawione przez ZHP oraz lokalne szkoły: SP nr 1 im. Powstańców Śląskich, SP nr 3 z Oddziałami Integracyjnymi im. Polskich Olimpijczyków, SP nr 4 im. Marii Konopnickiej, SP nr 6 im. Jana Pawła II,  SP nr 7 im. Kornela Makuszyńskiego, SP nr 8 im. Wojciecha Korfantego oraz SP nr 12 im. Józefa Janika.

Uroczystość poprowadził Jan Kwaśniewicz – naczelnik OBUWiM IPN w Katowicach, który na wstępie przywitał przybyłych gości oraz przybliżył genezę akcji „Powstańcy to wiara, nadzieja i cud! Ocalmy groby powstańców śląskich od zapomnienia” oraz symbolikę znaku pamięci „Tobie Polsko”. Nie mogło zabraknąć również przemówienia okolicznościowego, które wygłosił Jakub Jarząbek. W dalszej części uroczystości Danuta Mikoda (OBUWiM IPN) przybliżyła życiorys Emanuela Kaliny. Nie mogło zabraknąć również modlitwy, którą poprowadził ks. Grzegorz Borg w intencji Weterana oraz uczestników powstań śląskich. Na zakończenie głos zabrał Damian Kalina – wnuk Emanuela, który opowiedział jak w jego pamięci oraz rodziny, zapisał się bohater dzisiejszej uroczystości.  

Emanuel Kalina urodził się 1 stycznia 1898 r. w Mikołowie. W 1921 r. brał czynny udział w III powstaniu śląskim, za co został uhonorowany Śląskim Krzyżem Powstańczym (nr 013303). W 1939 r. ponownie wykazał się postawą patriotyczną. Wstąpił wówczas w szeregi kompanii składającej się z byłych powstańców śląskich, która podlegała oddziałowi mikołowskiemu i wyruszył na front wojny obronnej. W latach powojennych należał do Związku Weteranów Powstań Śląskich (nr legit. 1241). Zmarł 9 lutego 1971 r.

oprac. Danuta Mikoda/OBUWiM IPN Katowice

Akcja oznaczania grobów znakiem pamięci opracowanym przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach rozpoczęła się 5 lipca 2021 r w dzień setnej rocznicy zakończenia III powstania śląskiego. Znak pamięci „Tobie Polsko” ma formę proporczyka o rozmiarach ok. 20 x 8 cm wykonanego z porcelany nagrobnej. Umieszczono na nim inwokację „Tobie Polsko”, pod którą znajduje się wizerunek orła otoczonego datami powstań, a poniżej napisy „Grób Powstańca Śląskiego” i „Instytut Pamięci Narodowej”. Proporzec jest  wzorowany na sztandarze powstańczym „Tobie Polsko”, który wykonano na początku 1920 r. w pracowni przy redakcji „Katolika” w Bytomiu i który obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Czynu Powstańczego w Górze Św. Anny. Muzeum posiada także fotografię z uroczystości upamiętniającej uchwalenie Konstytucji 3 Maja, która przedstawia pochód mieszkańców wsi Osiek (pow. strzelecki, woj. opolskie) z tymże sztandarem niesionym przez A. Szulca do Rozmierzy. Uroczyści te obchodzono na całym Górnym Śląsku w niedzielę 2 maja 1920 r. i były to pierwsze legalne obchody tej rocznicy na tym terenie. Dzięki postanowieniom artykułu 88 Traktatu Wersalskiego o przeprowadzeniu plebiscytu, dla zapewnienia jego bezstronności, w lutym 1920 r. obszar plebiscytowy wyłączono z państwa niemieckiego i poddano kontroli wojsk alianckich, a pełnię władzy przejęła na nim Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa Górnego Śląska z gen. Henri Le Rondem na czele. Umożliwiło to Polakom legalne demonstrowanie swoich dążeń i używanie symboli narodowych.