Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

11 września 1980 r. w Hucie Katowice w Dąbrowie Górniczej podpisano czwarte z porozumień sierpniowych. W środę, w Dąbrowie Górniczej uczczono 44. rocznicę podpisania Porozumienia Katowickiego. Uroczystość rozpoczęła się od mszy świętej w Sanktuarium św. Antoniego (ul. Kościelna 20). Następnie uczestnicy wydarzenia złożyli kwiaty pod Pomnikiem Porozumienia Katowickiego oraz pod pamiątkowym Krzyżem znajdującym się za bramą główną AMP. Do uczestników obchodów listy skierowali Prezydent RP Andrzej Duda oraz przewodniczący NSZZ „Solidarność“ Piotr Duda.

W wydarzeniu wzięli udział: sygnatariusz porozumienia Jacek Jagiełka oraz uczestnicy strajku, przedstawiciele NSZZ „Solidarność“, władz samorządowych, młodzież oraz mieszkańcy.

Instytut Pamięci Narodowej reprezentował dr Andrzej Sznajder, dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach.

Znaczenie Porozumienia Katowickiego „polegało przede wszystkim na tym, że dotyczyło gwarancji realizacji Porozumienia Gdańskiego w kwestii tworzenia struktur niezależnych związków zawodowych na terenie całego kraju. Problem bowiem polegał na tym, że ustalenia z Gdańska co do organizowania nowych związków były nieprecyzyjne" - napisał w „Biuletynie“ Instytutu Pamięci Narodowej dr Jarosław Neja z katowickiego oddziału Instytutu, znawca historii śląsko-dąbrowskiej Solidarności.

W ocenie historyka, pracownicy wielu zakładów i przedsiębiorstw w całym kraju szybko odczuli nieprecyzyjność ustaleń, które miały umożliwić tworzenie wolnych związków - próby powołania na ich terenie organizacji założycielskich były blokowane przez dyrekcje i kierownictwa.

„Interpretowały one zapisy gdańskie w ten sposób, że nie mogą zakładać niezależnych związków te załogi, które wcześniej nie strajkowały i nie były reprezentowane przez któryś z MKS zawierających porozumienia z komisjami rządowymi. Porozumienie Katowickie jednoznacznie precyzowało ten problem, gwarantując swobodny rozwój ruchu związkowego w całej Polsce" - wyjaśnia dr Neja w artykule pt. „Matecznik komunistów czy region buntu?".

W jego ocenie, o ile zawarte 3 września 1980 r. w Jastrzębiu-Zdroju Porozumienie Jastrzębskie wraz z dwoma podpisanymi wcześniej – Szczecińskim i Gdańskim – tworzyło podstawy ówczesnej umowy społecznej, o tyle Porozumienie Katowickie było „istotnym dopełnieniem" tej umowy.

Polecamy:

• artykuł dr. Jarosława Nei „Matecznik komunistów czy region buntu?“
• portal „Twarze Solidarności” https://twarzesolidarnosci.gosc.pl/