English version
3 września 2024 r. w Jastrzębiu-Zdroju odbyły się obchody 44. rocznicy podpisania Porozumienia Jastrzębskiego. Umowa zawarta 3 września 1980 r. była trzecim, po gdańskim i szczecińskim, dokumentem podpisanym latem 1980 między władzą a protestującymi.
Uroczystość rozpoczęła się od mszy św. w kościele pw. Najświętszej Marii Panny Matki Kościoła odprawionej pod przewodnictwem biskupa pomocniczego archidiecezji katowickiej Marka Szkudło. Biskup podkreślił w czasie homilii, że czasy sprzed 44 lat były trudne, ale wyzwalające – rządzący musieli ugiąć się przed siłą pragnienia wolności, a finałem zapoczątkowanych wtedy wydarzeń był upadek komunizmu. Po mszy uczestnicy uroczystości udali się pod Pomnik Porozumienia Jastrzębskiego (pl. im. Tadeusza Jedynaka), przy którym delegacje złożyły kwiaty.
W liście skierowanym do uczestników jastrzębskich obchodów Prezydent RP Andrzej Duda napisał „Podpisane 3 września Porozumienie Jastrzębskie miało przyczynić się do ucywilizowania organizacji i warunków wyczerpującej pracy górników oraz do upodmiotowienia ich jako ludzi, obywateli i pracowników” – dodał prezydent.
W uroczystości wzięli udział: bohaterowie wydarzeń z 1980 r., członkowie NSZZ „Solidarność“, parlamentarzyści, przedstawiciele władz państwowych, wojewódzkich, samorządowych, służb mundurowych oraz zaproszeni goście.
Katowicki oddział reprezentował Jacek Matejczyk, naczelnik Oddziałowego Biura Administracyjno-Gospodarczego IPN w Katowicach.
3 września 1980 r. o godz. 5.45 został podpisany dokument kończący strajk w KWK Manifest Lipcowy w Jastrzębiu-Zdroju: „Protokół porozumienia zawartego przez Komisję Rządową i Międzyzakładowy Komitet Strajkowy w dniu 3 września 1980 roku w Kopalni Węgla Kamiennego Manifest Lipcowy”.
Ze strony MKS „Protokół...” sygnowali: Jarosław Sienkiewicz (przewodniczący), Stefan Pałka i Tadeusz Jedynak (wiceprzewodniczący), Jan Jarliński, Piotr Musiał, Andrzej Winczewski, Marian Kosiński, Roman Kempiński, Mieczysław Sawicki, Kazimierz Stolarski, Ryszard Kuś, Wacław Kołodyński, Władysław Kołduński, Grzegorz Stawski; ze strony rządowej: wicepremier Aleksander Kopeć, z-ca członka Biura Politycznego i sekretarz KC PZPR Andrzej Żabiński, minister górnictwa Włodzimierz Lejczak, sekretarz KW PZPR w Katowicach Wiesław Kiczan, podsekretarz stanu w Ministerstwie Górnictwa Mieczysław Glanowski, I z-ca wojewody katowickiego Zdzisław Gorczyca, rektor Politechniki Śląskiej Jerzy Nawrocki.
Potwierdzono w nim ustalenia gdańskie, zniesiono 4-brygadowy system pracy w górnictwie (oznaczał on konieczność pracy 7 dni w tygodniu). Władze zobowiązały się do przedstawienia Sejmowi PRL projektu obniżenia wieku emerytalnego w górnictwie. Ważnym ustaleniem było wprowadzenie od 1 stycznia 1981 r. wolnych wszystkich sobót i niedziel (w intencji przedstawicieli władz zapis dotyczył jedynie górników, ale w tekście porozumienia jasno tego nie zaznaczono, co spowodowało na początku 1981 r. konflikt o wolne soboty). Przedstawiciele rządu zgodzili się też na realizację szeregu postulatów socjalno-bytowych, m.in. wpisanie pylicy płuc do wykazu chorób zawodowych.
Polecamy:
- artykuł dr. Jarosława Nei „Konsternacja i manipulacje, czyli jak media (nie)informowały o śląsko-dąbrowskich protestach 1980 r.“.
- portal „Twarze Solidarności” https://twarzesolidarnosci.gosc.pl/