Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

27 sierpnia 2024 r. na cmentarzu parafialnym w Rudzie Śląskiej-Bielszowicach, przy ul. Kokota odbyła się uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego dr. Stanisława Skiby znakiem pamięci „Tobie Polsko” zorganizowana przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach oraz Urząd Miasta Ruda Śląska.

W wydarzeniu udział wzięli: Prezydent Miasta Ruda Śląska Michał Pierończyk, Proboszcz parafii św. Marii Magdaleny ks. Mariusz Obałka, Naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN Jan Kwaśniewicz, Dyrektor Muzeum Miejskiego im. Maksymiliana Chroboka w Rudzie Śląskiej Krzysztof Gołąb, Naczelnik Wydziału Kultury, Komunikacji Społecznej i Promocji Miasta Krzysztof Piecha, zastępczyni Komendanta Hufca ZHP im. Łucji Zawady w Rudzie Śląskiej harcmistrzyni Sylwia Pakosz. Szczególnymi uczestnikami wydarzenia byli potomkowie weterana III powstania śląskiego na czele z mężem wnuczki śp. dra S. Skiby Janem Sonsalą z rodziną.

Poczet sztandarowy wystawił Hufiec ZHP im. Łucji Zawady w Rudzie Śląskiej. Wartę honorową przy grobie powstańca śląskiego wystawiła Straż Miejska.

Uroczystość poprowadził Naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN Jan Kwaśniewicz, który we wstępie przybliżył ideę akcji „Powstańcy to wiara, nadzieja i  cud - ocalmy groby Powstańców Śląskich od zapomnienia!” mającą na celu zewidencjonowanie jak największej liczby grobów, w których spoczywają powstańcy śląscy, a  dotąd nie figurujących w dostępnych ewidencjach prowadzonych przez instytucje samorządowe i państwowe. Życiorys śp. dra Stanisława Skiby przybliżyła Anna Binek-Zajda. Aktu oznaczenia grobu znakiem pamięci „Tobie Polsko” dokonał Jan Kwaśniewicz, po czym ks. proboszcz Mariusz Obałka odmówił modlitwę w intencji zmarłego powstańca oraz poświęcił miejsce jego wiecznego spoczynku. Wydarzenie ubarwiły, a zarazem poruszyły wzruszające wspomnienia wygłoszone przez prawnuka dr. Skiby Tadeusza Sonsalę. Po złożeniu kwiatów i zapaleniu zniczy uczestnicy wydarzenia zapozowali do wspólnej pamiątkowej fotografii.

Stanisław Skiba urodził się 25 marca 1887 r. w Załężu w rodzinie Andrzeja oraz Marii z domu Szymura. Po ukończeniu gimnazjum w 1908 r. podjął studia medyczne we Wrocławiu, Lipsku i Monachium. Dyplom lekarski otrzymał w 1914 r., doktorat zaś obronił osiem lat później.

Karierę zawodową rozpoczął w szpitalu miejskim w Berlinie, następnie przez cztery lata pracował w szpitalu brackim w Królewskiej Hucie, potem w Tarnowskich Górach i Katowicach-Załężu. W kwietniu 1928 roku objął stanowisko naczelnego lekarza oraz ordynatora chirurgii szpitala w Bielszowicach. We wrześniu 1939 r. kierował ewakuacją placówki i tymczasowo pełnił funkcję zastępcy dyrektora szpitala w Mysłowicach. Niebawem został zwolniony z pracy z powodu udziału w powstaniach śląskich. 

Jeszcze pracując w Katowicach-Załężu był ławnikiem w tamtejszej radzie gminnej, działał w miejscowym Komitecie Plebiscytowym i był członkiem Komisji Parytetycznej ze strony polskiej na miasto Katowice. W czasie III Powstania Śląskiego był lekarzem 3 Katowickiego Pułku Piechoty im. Jana Henryka Dąbrowskiego. Odznaczony Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi I klasy.

20 maja 1940 roku został aresztowany przez gestapo i do 15 kwietnia 1941 roku jako więzień polityczny przebywał w obozach koncentracyjnych m.in. w Dachau i Sachsenhausen-Oranienburg. Od 1 marca 1944 do 30 stycznia 1945 roku pracował przymusowo jako lekarz pomocniczy w szpitalu w Szopienicach, a po wkroczeniu Armii Czerwonej, od 31 stycznia do 28 lutego 1945 roku, jako tymczasowy kierownik szpitala w Mysłowicach. Po powrocie do tej placówki dawnego dyrektora, Skiba wrócił do szpitala w Bielszowicach, gdzie od 1 marca 1945 roku pełnił obowiązki dyrektora (do listopada 1952 roku) i ordynatora chirurgii. Pracę zawodową kontynuował do października 1969 roku.

Był mocno zaangażowany w odbudowę polskiej służby zdrowia po II wojnie światowej, a także w pracę społeczną. Od 1 maja 1945 r. działał w Polskim Czerwonym Krzyżu, był również założycielem i prezesem bielszowickiego koła Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych. Zmarł 22 stycznia 1970 roku w Rudzie Śląskiej - Bielszowicach. Spoczywa na miejscowym cmentarzu parafialnym.

Akcja oznaczania grobów znakiem pamięci opracowanym przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach rozpoczęła się 5 lipca 2021 r w dzień setnej rocznicy zakończenia III powstania śląskiego. Znak pamięci „Tobie Polsko” ma formę proporczyka o rozmiarach ok. 20 x 8 cm wykonanego z porcelany nagrobnej. Umieszczono na nim inwokację „Tobie Polsko”, pod którą znajduje się wizerunek orła otoczonego datami powstań, a poniżej napisy „Grób Powstańca Śląskiego” i „Instytut Pamięci Narodowej”. Proporzec jest  wzorowany na sztandarze powstańczym „Tobie Polsko”, który wykonano na początku 1920 r. w pracowni przy redakcji „Katolika” w Bytomiu i który obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Czynu Powstańczego w Górze Św. Anny. Muzeum posiada także fotografię z uroczystości upamiętniającej uchwalenie Konstytucji 3 Maja, która przedstawia pochód mieszkańców wsi Osiek (pow. strzelecki, woj. opolskie) z tymże sztandarem niesionym przez A. Szulca do Rozmierzy. Uroczyści te obchodzono na całym Górnym Śląsku w niedzielę 2 maja 1920 r. i były to pierwsze legalne obchody tej rocznicy na tym terenie. Dzięki postanowieniom artykułu 88 Traktatu Wersalskiego o przeprowadzeniu plebiscytu, dla zapewnienia jego bezstronności, w lutym 1920 r. obszar plebiscytowy wyłączono z państwa niemieckiego i poddano kontroli wojsk alianckich, a pełnię władzy przejęła na nim Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa Górnego Śląska z gen. Henri Le Rondem na czele. Umożliwiło to Polakom legalne demonstrowanie swoich dążeń i używanie symboli narodowych.