Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

Panel II

• dr Andrzej Pasek (Uniwersytet Wrocławski) – Wykorzystanie dekretu sierpniowego do walki z przeciwnikami politycznymi.
• dr Joanna Lubecka (Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie, Uniwersytet Ignatianum w Krakowie) – Kontrowersje prawne wokół dekretu sierpniowego. Między „legendą” dekretu a jego rzeczywistą przydatnością w procesach przed Najwyższym Trybunałem Narodowym.
• dr hab. Adam Dziurok, prof. ucz. (Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie) - Udział w organizacji przestępczej jako zbrodnia z dekretu sierpniowego.
• dr hab. Grzegorz M. Kowalski, prof. ucz (Uniwersytet Jagielloński w Krakowie) – Dekret sierpniowy jako podstawa odpowiedzialności w sprawach karnych SS-manów z załogi KL Auschwitz przed sądami powszechnymi w Polsce (1946-1955)

Dyskusja

Panel III

dr hab. Piotr Krzyżanowski, prof. ucz. (Akademia im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim) - Dekret sierpniowy jako narzędzie rozliczeń zbrodni popełnionych na Romach na terenie okupowanej przez Niemców Polski w latach 1939-1945.

dr Tomasz Domański (Instytut Pamięci Narodowej, Delegatura w Kielcach) – Powojenne procesy sołtysów pod zarzutem kolaboracji z Niemcami.

dr Anna Czocher (Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie) - Dekret sierpniowy i sąsiedzkie porachunki. Przykłady wnoszonych spraw i praktyka sądowa.

dr Roman Gieroń (Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie) - Między „ujęciem” a „działaniem na szkodę”. Sprawa karna Adolfa Koguta i Józefa Szczepana w kontekście powojennych rozliczeń osób biorących udział w tzw. trzecim etapie Zagłady.

Dyskusja

Konferencja została zorganizowana w 80. rocznicę wejścia w życie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 31 sierpnia 1944 r. („o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz dla zdrajców Narodu Polskiego”). Była próbą refleksji (historyków, prawników i historyków prawa) nad stosowaniem przepisów tego dekretu do rozliczeń ze zbrodniami okresu II wojny światowej. Akta tzw. sierpniówek, znajdujące się w zasobie Archiwum IPN, to materiał sprawiający sporo trudności interpretacyjnych, stąd dodatkowym elementem konferencji był namysł metodologiczny nad badaniem tych akt.

25 września 2024 r.

Panel I

• dr Diana Maksimiuk(Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku) - Kilka uwag wstępnych o Specjalnym Sądzie Karnym dla Okręgu Sądu Apelacyjnego w Warszawie z siedzibą w Łodzi i skazanych przez niego na karę śmierci w województwie białostockim (1944-1946).
• dr Izabela Mazanowska (Instytut Pamięci Narodowej, Delegatura w Bydgoszczy) – Polacy sądzeni na podstawie dekretu sierpniowego na przykładzie mieszkańców powiatu nieszawskiego (woj. pomorskie).
• Patrycja Resel (Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi) – Pomiędzy zdradą a wolą przetrwania. Portret historyczno-kulturowy kobiet sądzonych w latach 1945-1946 za kolaborację z okupantem niemieckim na terenie byłej rejencji kalisko-łódzkiej.

Dyskusja

Panel II

• Michał Stokowski (Uniwersytet w Białymstoku – Szkoła Doktorska) – Analiza działalności Prokuratury Specjalnego Sądu Karnego – Ekspozytury w Białymstoku (1945-1946).
• dr Tomasz Gonet (Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach) – Sprawa karna szefa gestapo w Kołomyi i jego żony.
• prok. Ewa Koj (Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach) – Stosowanie dekretu sierpniowego w śledztwach Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Katowicach.

Podsumowania konferencji dokonał dr hab. Adam Dziurok, prof. ucz. Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, naczelnik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Katowicach. Historyk dziękując prelegentom za niezwykle interesujące referaty, zapowiedział publikację pokonferencyjną.