Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

12 września 2023 r. odbyła się uroczystość oznaczenia grobu ppor. Pawła Gawlika znakiem pamięci „Tobie Polsko”. Wydarzenie miało miejsce na cmentarzu parafialnym pw. św. Mikołaja w Tarnowskich Górach przy ul. Witosa.

W uroczystości udział wzięli: Bogumiła Rostkowska – wnuczka Powstańca Śląskiego, jak również najbliższa żyjąca rodzina weterana, Jan Kwaśniewicz – naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach, Damian Stadler – zastępca naczelnika Wydziału Kultury, Turystyki i Promocji Miasta, Justyna Kosmała – radna miejska oraz przewodnicząca Zarządu Dzielnicy Repty Śląskie, ks. Piotr Sikora – proboszcz Parafii pw. św. Mikołaja w Tarnowskich Górach, Monika Dolnicka-Celary – dyrektor Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 3 w Tarnowskich Górach wraz z grupą uczniów, Artur Białas – naczelnik OSP Repty Śląskie, Klaudia Gajda - sekretarz Zarządu OSP Repty Śląskie, Krzysztof Paździor - prezes chóru męskiego im. Feliksa Nowowiejskiego wraz z delegacją chóru oraz Franciszek Motyl - prezes chóru mieszanego Słowiczek wraz z delegacją chóru.

Uroczystość poprowadził Jan Kwaśniewicz, który na wstępie przywitał uczestników uroczystości, a następnie przybliżył genezę akcji „Powstańcy to wiara, nadzieja i cud! Ocalmy groby powstańców śląskich od zapomnienia” oraz symbolikę znaku pamięci „Tobie Polsko”. Następnie głos zabrała Bogumiła Rostkowska, która przybliżyła życiorys ppor. Pawła Gawlika. Oznaczenia grobu znakiem pamięci „Tobie Polsko” dokonał Jan Kwaśniewicz. W dalszej części wydarzenia modlitwę w intencji Weterana poprowadził ks. Piotr Sikora. Następnie głos zabrali Damian Stadler, Justyna Kosmala oraz Pelagia Matejczyk (krewna Powstańca). Na zakończenie na grobie powstańca złożono kwiaty i zapalono znicze.

Ppor. Paweł Walenty Gawlik urodził się 14 lutego 1895 r. w Tarnowskich Górach. Był synem Pawła i Ewy. W latach 1916-1917 odbywał służbę wojskową w armii niemieckiej. Natomiast w latach 1920-1921 brał czynny udział w II i III powstaniu śląskim. Walczył w szeregach baonu tarnogórskiego pod dowództwem Stefana Gryca. W latach 1932-39 kolportował gazetę „Polonia” W 1939 r. brał udział w wojnie obronnej. Został zmobilizowany w ostatnich dniach sierpnia. Wstąpił do wojska stacjonującego w Zamościu. Do Rept Śląskich wrócił 13 września. Został aresztowany przez Gestapo na 8 dni, a następnie skierowany do pracy w kopalni w Miechowicach (niem. Miechowitz). Po wyzwoleniu podjął pracę w kopalni „Bytom”. Należał do Związku Powstańców Śląskich, Polskiego Związku Ziem Zachodnich, Związku Weteranów Powstań Śląskich oraz Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Został odznaczony Śląskim Krzyżem Powstańczym (1958 r., legit. nr C-6479),  Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1966 r., legit. nr K-22143) oraz Brązowym Krzyżem Zasługi (1951 r., legit. nr 107187).

Akcja oznaczania grobów znakiem pamięci opracowanym przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach rozpoczęła się 5 lipca 2021 r. w dzień setnej rocznicy zakończenia III powstania śląskiego. Znak pamięci „Tobie Polsko” ma formę proporczyka o rozmiarach ok. 20 x 8 cm wykonanego z porcelany nagrobnej. Umieszczono na nim inwokację „Tobie Polsko”, pod którą znajduje się wizerunek orła otoczonego datami powstań, a poniżej napisy „Grób Powstańca Śląskiego” i „Instytut Pamięci Narodowej”. Proporzec jest  wzorowany na sztandarze powstańczym „Tobie Polsko”, który wykonano na początku 1920 r. w pracowni przy redakcji „Katolika” w Bytomiu i który obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Czynu Powstańczego w Górze Św. Anny. Muzeum posiada także fotografię z uroczystości upamiętniającej uchwalenie Konstytucji 3 Maja, która przedstawia pochód mieszkańców wsi Osiek (pow. strzelecki, woj. opolskie) z tymże sztandarem niesionym przez A. Szulca do Rozmierzy. Uroczyści te obchodzono na całym Górnym Śląsku w niedzielę 2 maja 1920 r. i były to pierwsze legalne obchody tej rocznicy na tym terenie. Dzięki postanowieniom artykułu 88 Traktatu Wersalskiego o przeprowadzeniu plebiscytu, dla zapewnienia jego bezstronności, w lutym 1920 r. obszar plebiscytowy wyłączono z państwa niemieckiego i poddano kontroli wojsk alianckich, a pełnię władzy przejęła na nim Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa Górnego Śląska z gen. Henri Le Rondem na czele. Umożliwiło to Polakom legalne demonstrowanie swoich dążeń i używanie symboli narodowych.