Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

W czerwcu 2026 r. w ramach realizowanego przez pion archiwalny IPN projektu Archiwum Pełne Pamięci został przekazany (w formie elektronicznej) do zasobu Oddziałowego Archiwum IPN w Katowicach niezwykle interesujący i cenny materiał przedstawiający losy zasłużonego w walkach o niepodległość Polski, pochodzącego z Żywca, kpt. Jana Seemanna (1894–1972). Gromadzone osobiście przez niego oraz rodzinę dokumenty i pamiątki zostały udostępnione przez wnuczkę Jana Seemanna, Panią Joannę Seemann.

Wśród przekazanych materiałów znajduje się m.in. teczka personalna Jana Seemanna z okresu zawodowej służby w Wojsku Polskim w latach 1919–1924. Teczka zawiera blisko 200 stron dokumentów ewidencyjnych i korespondencji, opisujących szczegółowo przebieg jego służby wojskowej, począwszy od wstąpienia w szeregi Legionów Polskich w 1914 r. przez udział w kampaniach wojennych podczas I wojny światowej po służbę w Wojsku Polskim i walki o niepodległość Polski na froncie ukraińskim, bolszewickim i w III Powstaniu Śląskim. Teczka zawiera również obszerną dokumentację z okresu rekonwalescencji z powodu odniesionych ran, które były przyczyną zwolnienia kpt. Jana Seemanna z zawodowej służby wojskowej. Na obszerny zbiór składają się również liczne dokumenty osobiste, m.in.: legitymacja oficera zawodowego, legitymacja członka Związku Inwalidów wojennych RP, legitymacja z okresu okupacji niemieckiej (Kennkarte), legitymacje wydane przez Związek Inwalidów Wojennych PRL oraz Związek Bojowników o Wolność i Demokrację.

Ponadto na podstawie wykonanych skanów możemy zapoznać się z: wnioskiem o nadanie kpt. Janowi Seemannowi Orderu Wojennego Virtuti Militari, odpisami pism w sprawie udziału Jana Seemanna w III Powstaniu Śląskim i nadania mu odznaczenia „Śląskiej Wstęgi Waleczności i Zasługi”, dokumentami z okresu okupacji niemieckiej i powojenną korespondencją dot. spraw rentowych, aktami metrykalnymi, materiałami z działalności w różnych organizacjach kombatanckich oraz w związku z opieką nad Kwaterą Legionową na cmentarzu w Żywcu, poświęconą pamięci poległych i zmarłych żołnierzy legionistów pochodzących z Żywca.

Na specjalną uwagę zasługują pamiętniki zawierające zapiski gen. dyw. Bolesława Roji. W słowach skierowanych do Kazimierza i Henryka (synów kpt. Jana Seemanna) generał Roja udzielał rad jak właściwie kształtować swój charakter, przestrzegał przed nadmiernym przywiązaniem do dóbr materialnych, wspominał męstwo ich ojca, zastanawiał się nad przyszłością Polski i krytykował panujące stosunki społeczno-polityczne, m.in. represje, jakie spotkały ludność wiejską podczas strajków chłopskich w 1937 r. Interesujący jest również materiał fotograficzny, na który składają się m.in. zdjęcia portretowe Jana Seemanna, zdjęcia wśród żołnierzy 4 Pułku Legionów Polskich wykonane podczas walk na Wołyniu w 1915 r., fotografie z pobytu w szpitalach podczas leczenia z odniesionych ran. Ponadto zachowały się zdjęcia przedstawiające spotkania w gronie rodziny i kombatantów w okresie międzywojennym i powojennym. Na przekazanych zdjęciach zostały uwidocznione również odznaczenia jakie otrzymał Jan Seemann: Virtuti Militari V kl., Krzyż Walecznych (czterokrotnie), Krzyż Niepodległości oraz odznaki pamiątkowe, np.: odznaka 4 Pułku Piechoty Legionów, Krzyż Obrony Lwowa.

Przekazane do zasobu IPN kopie materiałów dot. kpt. Jana Seemanna stanowią cenne źródło historyczne dla badaczy najnowszej historii Polski, zwłaszcza z okresu odbudowy po ponad wiekowej niewoli. Dla obecnych i przyszłych pokoleń Polaków są świadectwem walki o wolność i suwerenność własnego kraju oraz troski o pielęgnowanie tych wartości.

IPNKa 1106/1-6