Instytut Pamięci Narodowej - Katowice

Oddziałowe Archiwum IPN w Katowicach pragnie zaprezentować Państwu ciekawy dar prywatny, przekazany w 2024 r.przez Piotra Chlaściaka do zasobu katowickiego Oddziału IPN w ramach projektu „Archiwum Pełne Pamięci”. Dar ten zawiera liczne dokumenty oraz fotografie dotyczące Pawła Korzucha – uczestnika I Powstania Śląskiego, wojny obronnej w 1939 r. oraz wieloletniego urzędnika państwowego wymiaru sprawiedliwości.

Paweł Korzuch, s. Jana i Franciszki zd. Herok, urodził się 19 lipca 1899 r. w Chorzowie. Po ukończeniu szkoły powszechnej rozpoczął pracę jako młodociany górnik w KWK „Marcel” w Radlinie. W związku ze śmiercią matki i długotrwałym pobytem ojca w szpitalu zamieszkał u wujka w Marklowicach. Na początku 1918 r. został powołany do armii niemieckiej, po czym po kilku miesiącach zdezerterował i w 1919 r. wstąpił do armii polskiej (10 pułk piechoty).W sierpniu 1919 r. brał czynny udział w I Powstaniu Śląskim (okolice Godowa, Gorzyczek  Gołkowic). W sierpniu 1920 r. jako dowódca 2 plutonu 12 kompanii 10 pp brał udział w akcji bojowej w okolicach Warszawy. Po zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej Paweł Korzuch powrócił do Marklowic i wziął udział w akcji plebiscytowej. Podjął pracę w biurze Związku Samopomocy Byłych Jeńców Wojennych w Rybniku.

W lutym 1921 r. został powołany do służby przygotowawczej w sądownictwie jako kandydat na średniego urzędnika, a w grudniu 1924 r. złożył egzamin na sekretarza sądowego. Po spełnieniu wymogów formalnych pełnił funkcję sekretarza sądowego w Sądzie Powiatowym w Rybniku, a następnie w Sądzie Grodzkim w Wodzisławiu Śląskim. Na początku 1930 r. został mianowany na stanowisko starszego sekretarza sądowego, natomiast wiosną 1939 r. otrzymał nominację na kierownika sekretariatu Sądu Grodzkiego w Wodzisławiu Śląskim. W okresie dwudziestolecia międzywojennego aktywnie działał w Związku Powstańców Śląskich w Rybniku oraz w Wodzisławiu Śląskim.

W październiku 1934 r. poślubił Helenę Wylezich, z którą posiadał troje dzieci: córkę oraz dwóch synów.

Po wybuchu II wojny światowej brał udział w kampanii wrześniowej, na początku w okolicach Lędzin, Kobióra oraz Wyr, a następnie w rejonie Biłgoraja. W dniu 19 września 1939 r. w okolicach Tomaszowa Lubelskiego dostał się do niemieckiej niewoli (Stalag XI A Altengrabow). W wyniku choroby został uznany za niezdolnego do służby i jesienią 1943 r. opuścił obóz jeniecki. Przez kolejny rok ukrywał się w Krakowie współpracując z członkami Organizacji Walki Podziemnej. Pod koniec 1944 r. w wyniku łapanki został zatrzymany przez Gestapo i osadzony w obozie przejściowym na terenie Prądnika Białego, ale po kilku dniach udało mu się wydostać z obozu. W pierwszych dniach lutego 1945 r. powrócił do Katowic, zgłosił się do pracy w Sądzie Wojewódzkim w Katowicach, a następnie otrzymał delegację w celu właściwego zabezpieczenia mienia oraz organizacji pracy w Sądzie Grodzkim w Rybniku oraz w Sądzie Grodzkim w Wodzisławiu Śląskim, na stanowisku kierownika sekretariatu. W maju 1945 r. został ustanowiony tłumaczem przysięgłym dla języka niemieckiego z siedzibą w Rybniku. Do końca swej pracy zawodowej związany był z Sądem Powiatowym w Rybniku. Paweł Korzuch zmarł 14 lutego 1972 r. w Rybniku.

We wspomnieniach Paweł Korzuch odnotował, iż: „Całe moje życie i praca była dla mnie z myślą »Dla Ciebie Polsko i dla Twej chwały i nigdy nie zapomniałem, że jestem Polakiem«”.

Do zasobu Oddziałowego Archiwum IPN w Katowicach została przekazana bardzo bogata i cenna kolekcja dokumentów oraz fotografii rodzinnych Pawła Korzucha w formie plików cyfrowych, m.in. liczne legitymacje odznaczeniowe, dyplomy, zaświadczenia. Istotną część materiałów archiwalnych stanowią dokumenty dot. pracy zawodowej Pawła Korzucha, dzięki którym możemy prześledzić kolejne etapy ścieżki zawodowej w administracji sądowej.

Na uwagę zasługują również pliki cyfrowe zawierające pamiętnik rodowy rodziny Korzuch, w którym ujęte są wszystkie najważniejsze wydarzenia rodzinne: zawarcie związku małżeńskiego, narodziny i daty chrztu dzieci, a także data zgonu Pawła Korzucha.

Kolekcja materiałów archiwalnych dot. Pawła Korzucha umożliwia nam poznanie losów urzędnika państwowego, żołnierza, patrioty, a także spełnionego męża i ojca, dla którego służba Polsce była jedną z najważniejszych wartości.

Sygnatura: IPN Ka 454/192, t. 1–8.