Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

Opowiadaliśmy jakiś czas temu o niszczeniu obiektów propagandy, jakie w PRL komunistyczne władze wystawiały radzieckiej armii. Tym razem – trochę w związku z nadchodzącymi obchodami Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” – „Migawka archiwalna” zawędrowała na Błatnią w Beskidzie Śląskim, żeby przypomnieć o wydarzeniu z 1980 roku – uszkodzeniu obelisku „ku czci poległych funkcjonariuszy MO”. Dla całości obrazu trzeba tu dodać, że Błatnia była jedną z baz oddziałów NSZ Henryka Flamego „Bartka”, doszło też na niej 13 maja 1946 r. do krwawego starcia żołnierzy niepodległościowego podziemia z funkcjonariuszami organów bezpieczeństwa – stąd obecność monumentu upamiętniającego w PRL tych drugich.

W nocy z 8 na 9 maja 1980 r. ktoś zerwał z pomnika tablicę z nazwiskami poległych milicjantów (wylądowała w pobliskiej studni), pomazał obelisk substancją do impregnacji drewna, a na otaczającym go murku wypisał hasła „Chwała bohaterom NSZ”, „Precz z pachołkami Moskwy”, „PZPR zgubą narodu”, „Pomścimy Katyń”, „Precz z komuną”, „Niech żyje wolna Polska”, „Gierek na czerwonej smyczy”, „PZPR=faszyzm”, „Komuna – zguba”. Datę sprawcy wybrali nieprzypadkowo – 9 maja był obchodzony w bloku komunistycznym jako Dzień Zwycięstwa. Choć był to dzień pracujący, to jednak miał rangę państwowego święta.

W celu wykrycia sprawców Prokuratura Wojewódzka w Bielsku-Białej wszczęła śledztwo, a w tamtejszym KW MO powołano grupę operacyjno-śledczą, złożoną z funkcjonariuszy SB; prowadzili oni sprawę operacyjnego rozpracowania o kryptonimie „Beskidy”. Podejrzani byli oczywiście goście i obsługa schroniska na Błatniej, studenci korzystający z chatki położonej obok schroniska, należącej do Politechniki Śląskiej oraz okoliczni mieszkańcy, niechętni PRL – zwłaszcza ci, którzy przed laty pomagali „bandzie Bartka”. Do pracy zaangażowano wszystkie siły – od posterunkowych z tego rejonu po fachowców z Zakładu Kryminalistyki Komendy Głównej. Zbierano informacje od tajnych współpracowników, przesłuchiwano pracowników schroniska, uczestników wycieczek, którzy mieli pecha w tamtych dniach pojawić się w okolicy, przeszukiwano zabudowania na Błatniej, mieszkania licznych podejrzanych i las wokół pomnika. Zatrzymano trzech studentów z chatki „Wersal”, a ich rodziny i rodziny innych użytkowników tego miejsca w feralnym czasie rozpracowywano: ustalano ich miejsca pracy, znajomych, powiązania z Kościołem i osobami przebywającymi zagranicą. Sporo uwagi poświęcono kierownictwu schroniska, jego pracownikom i byłym pracownikom.

SOR „Beskidy” prowadzono intensywnie do końca 1980 r., jednak pomimo nękania dziesiątek osób, zwłaszcza uczniów szkół średnich i studentów, SB nie udało się ustalić sprawców. W kolejnym roku akta zostały złożone do archiwum.

Obelisk na Błatniej stoi nadal, ale obecnie znajduje się na nim tablica upamiętniająca żołnierzy „Bartka”, poległych w nierównej walce o rzeczywiste wyzwolenie Polski.

(na podstawie IPN Ka 047/834, t. 1–2, IPN Ka 470/6, IPN Ka 470/7, IPN Ka 470/8)