English version
2 marca 2026 r. na cmentarzu komunalnym w Katowicach, przy ul. Murckowskiej 9 odbyło się poświęcenie trzech grobów żołnierzy podziemia niepodległościowego: śp. śp. Władysława Januszewskiego, Edmunda Kasprzyka i Henryka Skałeckiego. Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN w Katowicach odnalazło ich szczątki w 2021 r. w Katowicach i w Raciborzu. 29 maja 2025 r. żołnierze spoczęli w Kwaterze Żołnierzy Niezłomnych. W chwili obecnej w Kwaterze Żołnierzy Niezłomnych na cmentarzu komunalnym w Katowicach (sektor 18, rząd 1) spoczywają szczątki dziesięciu bohaterów polskiego podziemia niepodległościowego. Podczas uroczystości rodziny Niezłomnych, przedstawiciele katowickiego oddziału IPN, władz wojewódzkich, samorządowych oraz służb mundurowych złożyli kwiaty na ich grobach.
Roman Myśków, siostrzeniec Edmunda Kasprzyka powiedział podczas wtorkowych uroczystości, że po wykonaniu wyroku jego krewny wraz z towarzyszami broni zostali złożeni do grobu zbiorowego w Bogucicach. Ich bliscy znali to miejsce, byli w kontakcie z miejscowym proboszczem, ale dopiero po odwilży w 1956 r. można było tam postawić nagrobek. Kilka lat temu ekshumowano szczątki żołnierzy i po procedurze identyfikacji w ubiegłym roku uroczyście pochowano je na cmentarzu komunalnym. - Ten pochówek był bardzo wzruszający, w asyście żołnierzy, była msza w kaplicy na cmentarzu. To było jakby takie oddanie godności tym żołnierzom, którzy w tak młodym wieku zgięli walcząc z reżimem komunistycznym – podsumował.
Władysław Januszewski ps. „Blondyn”, ur. 28 czerwca 1923 r. w Bugaju w powiecie zawierciańskim, w czasie okupacji służył w Armii Krajowej. W kwietniu 1945 r. przed powołaniem do wojska został zwerbowany do drużyny Pogotowia Akcji Specjalnych Narodowych Sił Zbrojnych ppor. Antoniego Sękowskiego ps. „Witold”, „Konrad”, „Metys”. Uczestniczył w akcjach zbrojnych. Został aresztowany w lipcu 1945 r. przez PUBP w Będzinie i po brutalnym śledztwie skazany 28 lutego 1946 r. przez Wojskowy Sąd Okręgowy IV w Katowicach, a następnie wraz z towarzyszami broni stracony 4 maja 1946 r. w katowickim więzieniu przy ul. Mikołowskiej. W aktach IPN zachowała się jego biało-czerwona opaska na ramię z inicjałami AK, skonfiskowana przez UB, która po 75 latach została przekazana rodzinie. Szczątki Władysława Januszewskiego zostały odnalezione w kwietniu 2021 r. przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN w Katowicach na cmentarzu parafialnym przy ul. Wróblewskiego w Katowicach-Bogucicach.
Edmund Kasprzyk ps. „Lech”, „Matniak”, „Czarny”, s. Wincentego Kasprzyka i Józefy Kasprzyk z domu Kozera, ur. 7 stycznia 1923 r. w Strzemieszycach w pow. będzińskim, w 1940 r. był więziony w Sosnowcu za ucieczkę z robót przymusowych z fabryki amunicji. Od 1943 r. był żołnierzem VIII Okręgu Śląsk Narodowych Sił Zbrojnych. Działał w Strzemieszycach jako sekcyjny. Od kwietnia 1945 r. służył w drużynie PAS ppor. Antoniego Sękowskiego ps. „Konrad”, „Metys”. Był początkowo zastępcą dowódcy. Uczestniczył w akcjach zbrojnych. Został aresztowany 24 lipca 1945 r. przez PUBP w Będzinie i po brutalnym śledztwie skazany 28 lutego 1946 r. przez Wojskowy Sąd Okręgowy IV w Katowicach, a następnie stracony 4 maja 1946 r. w katowickim więzieniu przy ul. Mikołowskiej. Szczątki Edmunda Kasprzyka zostały odnalezione w kwietniu 2021 r. przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN w Katowicach na cmentarzu parafialnym przy ul. Wróblewskiego w Katowicach-Bogucicach.
Henryk Skałecki ps. „Suchy”, s. Józefa i Marianny Zawiślak, ur. 1 maja 1926 r. w Woli Sławińskiej, gm. Konopnica, od czerwca 1944 r. był członkiem AK-DSZ-WiN (placówka Lipniak w Konopnicy, pod dowództwem Bolesława Banaszka ps. „Burza”, a następnie Stanisława Chrzanowskiego ps. „Ciemny”, podlegała oddziałowi kpt. Stanisława Łukasika „Rysia” ze Zgrupowania AK-DSZ-WiN mjr. Hieronima Dekutowskiego „Zapory”). Pełnił funkcję łącznika. 29 lipca 1945 r. zranił nożem pijanego żołnierza „ludowego” WP, który atakował bagnetem zebranych przed sklepem ludzi. Został zatrzymany 19 grudnia 1945 r. w Lublinie przez WUBP i 2 maja 1946 r. został skazany przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Lublinie na 3 lata więzienia za posiadanie broni oraz zamach na żołnierza. W czasie rozprawy Skałecki zeznał, że przyznał się do udziału w nielegalnej organizacji pod wpływem bicia. Z braku dowodów winy został uniewinniony od tego zarzutu. Następnie był więziony na Zamku w Lublinie, a od 23 lipca 1946 r. w Raciborzu. 7 marca 1947 r. WSR w Lublinie darował mu karę i nakazał natychmiastowe zwolnienie z więzienia. Na wyroku widnieje notatka „wykonano 13 marca 1947 r.” Skałecki nie doczekał zwolnienia z więzienia, gdzie zmarł 23 marca 1947 r. w wieku 20 lat. Szczątki Henryka Skałeckiego zostały odnalezione w czerwcu 2021 r. przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN w Katowicach na cmentarzu parafialnym Jeruzalem w Raciborzu.
Główne obchody odbyły się 2 marca 2026 r. w kościele pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, przy placu ks. E. Szramka 1 w Katowicach. Uroczystości rozpoczął okolicznościowy koncert patriotyczny w wykonaniu Orkiestry Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach w kościele Mariackim. O godz. 11.00 została odprawiona msza św. w intencji Żołnierzy Niezłomnych pod przewodnictwem abp. metropolity katowickiego dr. Andrzeja Przybylskiego.
Metropolita katowicki przywołał przykład postawy żołnierzy walczących o wolność Polski, którym przyświecały trzy wartości:
Bóg, honor i ojczyzna. - Nie muszę wam mówić, że najczęstsze przedmioty znalezione przy odnalezionych po wielu latach żołnierzach niezłomnych to były często przedmioty religijne. To był różaniec, to był ryngraf Matki Bożej. Czy tak, jak rotmistrz Pilecki, który szedł na skazanie i na zamordowanie i mówił do żony, aby nie przestała czytać "O naśladowaniu Chrystusa", bo gdyby nie Pan Bóg, nie miałby siły być niezłomnym. Obyśmy kiedyś, podsumowując i mierząc swoje życie, mogli może i samemu Bogu, ale może i najbliższym powiedzieć, że zachowaliśmy się jak trzeba, nie zdradziliśmy, nie poszliśmy na kompromisy - mówił abp Przybylski.
Po uroczystej mszy na placu ks. E. Szramka odbył się apel pamięci, po czym żołnierze 13. Śląskiej Brygady Obrony Terytorialnej oddali salwę honorową. Na zakończenie uroczystości delegacje złożyły kwiaty i wiązanki w kaplicy „Golgota Ojczyzny”.
W uroczystościach wzięli udział: bp Wojciech Pracki, biskup diecezji katowickiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP, przedstawiciele władz wojewódzkich, samorządowych, środowisk kombatanckich, służb mundurowych oraz klas mundurowych, harcerze z województwa śląskiego, mieszkańcy Katowic.
Katowicki oddział IPN reprezentowali: dr Andrzej Sznajder, dyrektor Oddziału IPN w Katowicach oraz Jan Kwaśniewicz, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa w Katowicach.
Uroczystości zostały objęte patronatem honorowym przez Marka Wójcika, Wojewodę Śląskiego, Wojciecha Saługę, Marszałka Województwa Śląskiego oraz Marcina Krupę, Prezydenta Miasta Katowice.
Główne uroczystości zostały zorganizowane przez Oddział IPN w Katowicach we współpracy z parafią pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w Katowicach.
Współpraca: 13. Śląska Brygada Obrony Terytorialnej im. ppłk dypl. Tadeusza Puszczyńskiego ps. „Konrad Wawelberg”, Komenda Wojewódzka Policji w Katowicach, Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia im. M. Karłowicza w Katowicach, Boguszowickie Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „Ślady” oraz 17 Radzionkowska Drużyna Piechoty Zmechanizowanej.
Patronat medialny: Gość Niedzielny, Radio eM, Radio Katowice, TVP 3 Katowice.
***
Zgodnie z wolą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych jest w tym roku obchodzony już po raz szesnasty jako święto państwowe. Data 1 marca nie jest przypadkowa. Tego dnia w 1951 r. w mokotowskim więzieniu komuniści strzałem w tył głowy zamordowali przywódców IV Zarządu Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość – Łukasza Cieplińskiego i jego towarzyszy walki. Tworzyli oni ostatnie kierownictwo ostatniej ogólnopolskiej konspiracji kontynuującej od 1945 r. dzieło Armii Krajowej.
„Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych ma być wyrazem hołdu dla żołnierzy drugiej konspiracji za świadectwo męstwa, niezłomnej postawy patriotycznej i przywiązania do tradycji niepodległościowych, za krew przelaną w obronie ojczyzny” – napisał w lutym 2010 r. prezydent Lech Kaczyński, który podjął inicjatywę ustawodawczą w zakresie uchwalenia tego święta. Ta idea, podtrzymana przez kolejnego prezydenta Bronisława Komorowskiego, została zrealizowana ustawą z 3 lutego 2011 r. O wprowadzenie tego święta ubiegał się również prezes IPN Janusz Kurtyka.
Bohaterowie: Henryk Filipecki, Antoni Fojcik, Władysław Grad, Władysław Januszewski, Edmund Kasprzyk, Marian Kostępski, Henryk Skałecki, Franciszek Skrobol, Antoni Tkocz oraz Józef Wawrzyńczyk spoczywają w Kwaterze Żołnierzy Niezłomnych na cmentarzu komunalnym przy ul. Murckowskiej w Katowicach. W 2021 r. podczas obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych w Katowicach został odsłonięty i poświęcony pomnik „Gloria Victis” znajdujący się na terenie kwatery. Instytut Pamięci Narodowej chcąc godnie uczcić zamordowanych przez komunistów, podjął starania o pozyskanie miejsca pod budowę indywidualnych grobów. Lokalizację wytypowano we współpracy z Urzędem Miasta Katowice i przy akceptacji Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach, który zgodnie ze stosowną ustawą nadzoruje sprawy związane z grobownictwem wojennym. Miasto Katowice bezpłatnie udostępniło miejsce pod budowę kwatery. Opracowanie projektu zlecono architektowi z Pszczyny Piotrowi Perledze. W centralnym miejscu kwatery wybudowano pomnik upamiętniający ofiary zbrodni sądowych reżimu komunistycznego. Napis „Gloria Victis“ na upamiętnieniu nawiązuje do obiektu, który znajduje się na cmentarzu przy ul. Panewnickiej. Po obu stronach pomnika spoczęły szczątki żołnierzy powojennego podziemia odnalezione przez Instytut w ramach prowadzonych prac poszukiwawczo-archeologicznych.
