Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

W czwartek 15 stycznia 2026 r. w Przystanku Historia – Centrum Edukacyjnym IPN im. Henryka Sławika w Katowicach odbyło się kolejne spotkanie w ramach projektu edukacyjnego „Łączka i inne miejsca poszukiwań” – z dr Magdaleną Krajewską, antropolog sądową i Naczelnikiem Wydziału Identyfikacji Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN w Warszawie.

Prelegentka przybliżyła słuchaczom tajniki swojej pracy, czyli szeroko pojęty proces identyfikacji ofiar totalitaryzmów – od zabezpieczenia materiału biologicznego, przez oględziny antropologiczne i medycznosądowe, opracowanie opinii i ekspertyz, współpracę z laboratoriami, którym zlecono prowadzenie badań genetycznych, aż po uroczyste ogłoszenie identyfikacji w Pałacu Prezydenckim. Opowieść zilustrowana była licznymi przykładami i ciekawostkami dotyczącymi naszego kodu genetycznego zapisanego w DNA. Wspomniano także o unikalnym w Polsce systemie CODIS, pozyskanym przez Biuro Poszukiwań IPN od FBI – skutecznym narzędziu używanym do identyfikacji genetycznej ofiar. Następnie odbyły się warsztaty, podczas których, podzieleni na grupy reprezentanci śląskich szkół podstawowych i ponadpodstawowych, rozwiązywali zagadkę – na podstawie danych biograficznych, zdjęć szczegółów anatomicznych oraz tabel porównawczych cech płci, wieku i wzrostu, dokonali samodzielnej identyfikacji ofiary. Należało to również uzasadnić, z czym liderzy grup poradzili sobie profesjonalnie.

W zajęciach uczestniczyło 40 uczniów wraz z opiekunami z kilku placówek edukacyjnych z województwa śląskiego: Szkoły Podstawowej nr 51 z Oddziałami Integracyjnymi w Bytomiu, Uniwersyteckiego I Liceum Ogólnokształcącego im. Juliusza Słowackiego w Chorzowie, Szkoły Podstawowej nr 33 im. S. Ligonia w Katowicach, Zespołu Szkół Poligraficzno-Mechanicznych im. AK w Katowicach, Niepublicznej Szkoły Podstawowej im. M. Poleskiego w Rokitnie Szlacheckim oraz II Liceum Ogólnokształcącego im. H. Malczewskiej w Zawierciu.

„Łączka i inne miejsca poszukiwań” jest ogólnopolskim projektem edukacyjnym. To cykl niezwykłych lekcji historii prowadzonych podczas comiesięcznych warsztatów dla uczniów szkół ponadpodstawowych i ostatnich klas szkół podstawowych. Jego celem jest zainteresowanie młodych ludzi najnowszą historią Polski przez pryzmat poszukiwań nieznanych miejsc spoczynku ofiar reżimu totalitarnego. Uczestnicy poznają technikę prac poszukiwawczych i otrzymują do wykonania zadania. Poznają również rolę, jaką w poszukiwaniach odgrywają poszczególne dziedziny wiedzy (m.in. archeologia, antropologia, genetyka), zdobywają wiedzę o historii poprzez losy ludzi, uczą się poszanowania dla życia ludzkiego i odpowiedzialności za swoje czyny i decyzje. Finałowym zadaniem będzie przygotowanie przez uczestników krótkich etiud filmowych związanych z tematyką projektu oraz propagujących prace poszukiwawcze IPN.

Projekt realizują od kilku lat Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN oraz Biuro Edukacji Narodowej wraz z Biurem Przystanków Historia, pod patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. W województwie śląskim odbywa się już po raz ósmy.

Adam Kondracki/IPN