Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

Konsulat Generalny Węgier w Krakowie, Miejski Dom Kultury „Koszutka” w Katowicach oraz Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach zorganizowały 18 września 2025 r. uroczyste otwarcie wystawy Krzysztofa Duckiego „Rozmówki polsko-węgierskie”, poświęconej najważniejszym postaciom stosunków polsko-węgierskich w czasie II wojny światowej. Wydarzeniu towarzyszyła projekcja filmu „Ostatni Marszałek”, przedstawiającego życie Béli Vargi (1903–1995), katolickiego księdza, który odegrał znaczącą rolę w niesieniu pomocy polskim uchodźcom na Węgrzech podczas wojny.

Tego samego dnia, 18 września 2025 r., konsul generalny Węgier w Krakowie dr Tibor Gerencsér złożył kwiaty pod pomnikiem Henryka Sławika i Józsefa Antalla w Katowicach. W uroczystości upamiętniającej bohaterów polsko-węgierskiej przyjaźni uczestniczyli m.in.: dr Andrzej Sznajder, dyrektor Oddziału IPN w Katowicach, dr Tomasz Kurpierz z OBBH IPN Katowice, autor książki „Henryk Sławik 1894–1944. Biografia socjalisty”, Waldemar Bojarun, Wiceprezydent Miasta Katowice, Michał Luty, działacz opozycyjny i były Wiceprezydent Miasta Katowice, a także przedstawiciele władz samorządowych.

Następny

Powrót

pauza

Uroczystość otwarcia wystawy odbyła się w Domu Kultury na Witosa przy ul. Kwiatkowskiego 32 w Katowicach. Wernisaż rozpoczął się o godz. 12.00 i zgromadził przedstawicieli Instytutu Pamięci Narodowej, władz samorządowych, korpusu dyplomatycznego oraz mieszkańców miasta. Wystawę otworzył konsul generalny Węgier w Krakowie dr Tibor Gerencsér. Podczas otwarcia odbyła się prelekcja dra Tomasza Kurpierza zatytułowana „Polacy na Węgrzech w czasie II wojny światowej”, a także koncert Lili Szűcs z Węgier, która wykonała Suita na wiolonczelę solo nr 3 C-dur Johanna Sebastiana Bacha.

O godz. 17.00 zgromadzeni goście mieli okazję obejrzeć film dokumentalny „Ostatni Marszałek”, ukazujący sylwetkę księdza Béli Vargi – człowieka, który swoją odwagą i niezłomnością zapisał się w historii polsko-węgierskiej przyjaźni.

Wydarzenie zostało objęte Honorowym Patronatem Prezydenta Miasta Katowice Marcina Krupy. Wystawę „Rozmówki polsko-węgierskie” można oglądać we foyer Domu Kultury na Witosa od 18 września do 11 października 2025 r.

Dzięki tej inicjatywie podkreślono niezwykle silne więzi łączące oba narody w dramatycznym okresie wojny oraz przypomniano postacie, których działalność stała się symbolem solidarności i braterstwa.

Następny

Powrót

pauza

Polacy na Węgrzech w czasie II wojny światowej

Latem 1939 r. Węgry dwukrotnie odmówiły udziału w niemieckim planie ataku na Polskę. Po 17 września rząd Pála Telekiego otworzył granicę dla uchodźców cywilnych i wycofujących się jednostek Wojska Polskiego.

W ciągu kilku tygodni na Węgrzech znalazło się ok. 60 tys. Polaków. Otrzymali oni pomoc materialną, możliwość nauki i pracy. Symbolem troski o młodzież stało się polskie gimnazjum w Balatonboglár.

Ok. 35 tys. polskich żołnierzy, internowanych w obozach, dzięki cichej zgodzie władz, mogło przedostać się do formującej się we Francji armii polskiej. Mimo niemieckich protestów Teleki wspierał Polaków, deklarując, że będzie ich osobiście otaczał opieką.

Budapeszt stał się też ważnym centrum konspiracyjnej łączności między Polskim Państwem Podziemnym a rządem RP na uchodźstwie. To stąd przerzucano emisariuszy, meldunki wywiadowcze czy konspiracyjne druki.

Dopiero niemiecka okupacja Węgier 19 marca 1944 r. położyła kres działalności polskich instytucji i wsparciu węgierskich przyjaciół.

Historia ta pozostaje świadectwem niezwykłej solidarności polsko-węgierskiej w trudnych latach wojny.