English version
Od 2 czerwca 2025 r. w Bastionie św. Rocha na Jasnej Górze możemy oglądać wystawę przygotowaną przez Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, zatytułowaną „Droga i Dziedzictwo. Dzieje rodziny Moszoro / Camino y Legado. Historia de la Familia Moszoro”.
Na ekspozycji zobaczyć można wyjątkowe dokumenty i ocalałe z wojennej tułaczki artefakty ilustrujące ponad stuletnią historię rodziny Moszoro – wywodzących się z kresów II Rzeczypospolitej polskich emigrantów w Argentynie. Wystawa została objęta przez Ambasadę Argentyny w Polsce honorowym patronatem.
Głównymi bohaterami ekspozycji są: Kazimierz Moszoro, absolwent Politechniki Lwowskiej, działacz Młodzieży Wszechpolskiej, żołnierz Wojska Polskiego i Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, i jego żona, Ludmiła z Dąbrowskich, harcerka, studentka Uniwersytetu Jana Kazimierza, zaangażowana w konspiracyjną działalność w podziemiu związanym z ruchem narodowym, więźniarka KL Auschwitz i KL Ravensbrück.
Kazimierz i Ludmiła, obydwoje pochodzący z rodzin o silnych tradycjach patriotycznych i religijnych, w obliczu sowieckiej okupacji Polski po 1944 r. podjęli trudną decyzję o emigracji. Na swoją drugą ojczyznę wybrali Argentynę. Pozostając na obczyźnie aktywnie działali w środowisku polonijnym w Rosario, kultywując polski język i tradycje, a wartości patriotyczne przekazali swoim dzieciom: córce Julii Barbarze oraz synom – Antoniemu Romanowi, Bartłomiejowi Stanisławowi i Stefanowi Aleksandrowi.
W historii rodziny Moszoro odbijają się losy całego pokolenia Polaków, których plany i marzenia zburzyły II wojna światowa i komunistyczne rządy w kraju.
Wystawa nie tylko przypomina dramatyczne losy Kazimierza, Ludmiły i ich bliskich, ale prezentuje także życie i działalność środowiska polskich emigrantów w Argentynie oraz ich silne związki z Ojczyzną.
Do przygotowania ekspozycji wykorzystano kolekcję pamiątek rodzinnych i dokumentów przekazaną w latach 2023 i 2024 do Archiwum IPN w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci przez Bartłomieja Stanisława Moszoro, syna Kazimierza i Ludmiły, konsula honorowego RP w Rosario w Argentynie.
Wystawa składa się z dwujęzycznych (polsko-hiszpańskich) plansz tematycznych. Można zobaczyć na niej także cenne artefakty, m.in. nieśmiertelniki i manierkę Kazimierza Moszoro z okresu służby w PSZ oraz modlitewnik Ludmiły Dąbrowskiej, który towarzyszył jej od więzienia na Montelupich w Krakowie, wraz z własnoręcznie wykonanym z obozowego koca w KL Auschwitz futeralikiem. Ważnym uzupełnieniem ekspozycji są nieprezentowane dotychczas amatorskie filmy dokumentujące szlak bojowy 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka, nakręcone przez żołnierza tej formacji, wieloletniego przyjaciela rodziny Moszoro – Eugeniusza Siedleckiego.
Ekspozycja dostępna będzie dla zwiedzających do 31 sierpnia 2025 r.
