Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

27 maja 2025 r.  na cmentarzu komunalnym Pobitno w Rzeszowie przy ul. Lwowskiej (sektor XXVI, rząd 20, grób nr 9) odbyła się uroczystość odznaczenia grobu powstańców śląskich Haliny i Władysława Sołowijów znakiem pamięci „Tobie Polsko”.

Uroczystość rozpoczęła Maria Rejman z OBUWiM w Rzeszowie przywitaniem gości, odśpiewano hymn państwowy. Genezę akcji „Powstańcy to wiara, nadzieja i cud! Ocalmy groby powstańców śląskich od zapomnienia” oraz symbolika znaku pamięci „Tobie Polsko” zaprezentował Jan Kwaśniewicz, naczelnik OBUWiM w Katowicach. Życiorysy Haliny i Władysława Sołowijów przedstawiła Danuta Mikoda z katowickiego OBUWiM. Po oznaczeniu grobu znakiem pamięci „Tobie Polsko” oraz plakietą „grób weterana” ks. dr Jakub Nagi przewodniczył modlitwie w intencji Haliny i Władysława Sołowijów oraz Powstańców Śląskich. Na koniec Złożono kwiaty i zapaleno znicze ora wygłoszono okolicznościowe przemówienia. 

W wydarzeniu uczestniczył wicewojewoda podkarpacki Wiesław Buż, wiceprezydent Rzeszowa Krystyna Stachowska, ppłk Przemysław Jarema, dowódcą 31 batalionu lekkiej piechoty w Rzeszowie wraz z delegacją, dr Piotr Szopa, dyrektor Muzeum Zamek w Łańcucie, ks. dr Jakub Nagi, dyrektor Radia Via oraz przedstawiciele Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Rzeszowie. Asystę wystawiła Jednostka Strzelecka z Zespołu  Szkół Technicznych im. Eugeniusza Kwiatkowskiego  w Rzeszowie oraz Zakładowa Formacja Obrony Cywilnej IPN w Rzeszowie. 

Uroczystość została zorganizowana w ramach akcji „Wszyscy jesteśmy ze Śląska!”, której inauguracja miała miejsce 13 maja 2025 r. w woj. łódzkim i mazowieckim. Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach wyruszyło w Polskę oznaczać znakiem pamięci  „Tobie Polsko” groby uczestników powstań śląskich. W ciągu roku 2025 odwiedzono już 16 województw w kraju. Podjęte działanie mają na celu popularyzację bezprecedensowych na miarę historii Polski wydarzeń, jakim bez wątpienia były trzy powstania podjęte w latach 1919-1920-1921.

Poprzez przybliżenie nietuzinkowych postaci powstańców śląskich Instytut chce pokazać, jak wydarzenia historyczne i losy osób z nimi związanych łączyły i wciąż łączą różne regiony Polski i zaznaczyć, że jakkolwiek potoczyły się losy tych, którzy w chwili próby stanęli z bronią w ręku w obronie polskości Śląska, to Ojczyzna o nich nie zapomniała!

W szeregach kilkudziesięciu tysięcy powstańców śląskich walczących o polskość Śląska, znajdowali się również Halina i Władysław Sołowijowie, którzy należeli do Polskiej Organizacji Górnego Śląska, a w 1921 r. brali udział w walkach powstańczych, toczonych na ternie powiatu zabrskiego. Nie pozostali obojętni na dalsze losy Polski i Polaków również w latach II wojny światowej. Małżeństwo zaangażowało się wówczas najpierw w działalność Związku Walki Zbrojnej, a następnie wstąpiło do Armii Krajowej na ternie Rzeszowa. Za walkę niepodległościową Halina Sołowij z d. Wojciechowska został odznaczona m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, dwukrotnie Krzyżem Walecznych, Krzyżem Niepodległości z mieczami oraz Śląskim Krzyżem Powstańczym. Natomiast Władysław Sołowij został uhonorowany trzykrotnie Krzyżem Walecznych oraz Krzyżem Niepodległości.

oprac. Danuta Mikoda (OBUWiM IPN Katowice)