Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

9 kwietnia 2025 r. w Śląskim Teatrze Impresaryjnym im. Henryka Bisty w Rudzie Śląskiej odbył się finał XI edycji ogólnopolskiego konkursu recytatorskiego „W kręgu poezji i prozy lagrowej więźniarek KL Ravensbrück” im. Wandy Półtawskiej. Gośćmi specjalnymi były więźniarki obozów koncetracyjnych.

Dr Adam Pleskaczyński, dyrektor Biura Edukacji Narodowej IPN przypomniał w swoim wystąpieniu, że więźniarki z Ravensbrück zachowały swoją godność i przekonania mimo życia w okrutnym, potwornym świecie.

Dyrektor Oddziału IPN w Katowicach dr Andrzej Sznajder zacytował wiersz jednej z więźniarek 20-letniej Grażyny Chrostowskiej, napisany na nieco ponad miesiąc przed rozstrzelaniem młodej poetki. Podkreślił, że gdyby nie została zamordowana, mogłaby rozwijać swój talent. „Tym samym możemy sobie wyobrazić, ile Polska, my, straciliśmy tam, w Ravensbrück, i wielu innych równie potwornych miejscach, w których ginęli nasi rodacy” – dodał dr A. Sznajder.

Podczas gali swoje recytacje zaprezentowali finaliści wyłonieni w zmaganiach półfinałowych, które odbyły się w marcu tego roku w wielu miastach Polski. Do półfinałów zgłosiło się ponad 250 uczniów, ale na gali zaprezentowało się już tylko 28 najlepszych recytatorów. Ich zmagania oceniało jury, które wyłoniło I, II i III miejsce w dwóch kategoriach: prozy i poezji.

•  Wyniki w kategorii prozy:
  I miejsce – Amelia Stańczuk z Zespołu Szkół nr 1 w Grodzisku Mazowieckim.
  II miejsce – Maja Kukla z Miejskiego Ośrodka Kultury w Ząbkach.
  III miejsce – Wiktoria Barcz z Powiatowego Zespołu Szkół nr 4 im. Jakuba Wejhera w Wejherowie.

•  Wyniki w kategorii poezji:
  I miejsce – Miriam Wachowiak z Prywatnego Liceum Ogólnokształcącego Sióstr Niepokalanek im. Matki Bożej Częstochowskiej w Szymanowie.
  II miejsce – Katarzyna Kamińska z I Liceum Ogólnokształcącego im. Powstańców Wielkopolskich w Wągrowcu.
  III miejsce – Zuzanna Jeż z Liceum Sztuk Plastycznych im. Stanisława Kopystyńskiego we Wrocławiu.

Nagrodą główną w konkursie dla wszystkich finalistów i ich opiekunów będzie wyjazd studyjny do Miejsca Pamięci i Przestrogi Ravensbrück w Niemczech w dniach 23-26 maja 2025 r.

Galę uświetnili młodzi artyści z Amatorskiego Teatru „Pierro” działającego przy II Liceum Ogólnokształcącym im. Gustawa Morcinka w Rudzie Śląskiej, pod kierunkiem Anny Morajko-Fornal.

Podczas uroczystości w hallu Śląskiego Teatru Impresaryjnego można było  zobaczyć wystawę edukacyjną IPN „FKL Ravensbruck – obóz koncentracyjny dla kobiet 1939-1945” przygotowaną przez Oddział IPN w Katowicach.

Konkurs skierowany jest do uczniów klas VIII szkół podstawowych oraz uczniów szkół ponadpodstawowych. Jest formą oddania hołdu ofiarom zamordowanym w niemieckim nazistowskim KL Ravensbrück oraz ocalałym byłym więźniarkom obozu. Jak mówi Maria Lorens, pomysłodawczyni konkursu oraz córka byłej więźniarki KL Ravensbrück Katarzyny Matei – „Jeśli echo ich głosów zamilknie, zginiemy".

Uczestnicy konkursu mieli za zadanie wybrać i przygotować recytację dwóch utworów: jednego wiersza i jednego fragmentu prozy wybranych z publikacji, których autorkami są byłe więźniarki KL Ravensbrück.

Półfinały konkursu odbyły się w dniach 10-14 marca 2025 r. w Oddziałach i Delegaturach IPN w całej Polsce (Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Katowice, Kielce, Kraków, Lublin, Łódź, Olsztyn, Rzeszów, Warszawa)

Organizatorem konkursu są: Instytut Pamięci Narodowej, Stowarzyszenie „Rodzina więźniarek niemieckiego obozu koncentracyjnego Ravensbrück” oraz Miasto Ruda Śląska.

Patronat medialny nad konkursem: Gość Niedzielny, TVP3 Katowice, Polskie Radio Katowice oraz Radio eM.

Wydarzenie zostało objęte honorowym patronatem Małżonki Prezydenta RP Agaty Kornhauser-Dudy.

W 2024 r. podczas gali finałowej X edycji konkursu „W kręgu poezji i prozy lagrowej” projekt ten otrzymał imię wyjątkowej postaci – prof. Wandy Półtawskiej.

Profesor Wanda Półtawska urodziła się 2 listopada 1921 r. w Lublinie. Przed wojną kształciła się w szkole Sióstr Urszulanek Unii Rzymskiej w Lublinie. Należała do IV Lubelskiej Drużyny Żeńskiej im. Orląt Lwowskich. W czasie wojny działała w konspiracyjnym zespole łączniczek i kurierek. 17 lutego 1941 r. została aresztowana przez gestapo. Po ciężkim śledztwie osadzono ją w areszcie na zamku w Lublinie. Stamtąd, 21 września 1941 r., jako zaocznie skazana na śmierć, została wywieziona do niemieckiego obozu koncentracyjnego dla kobiet w Ravensbrück. Była jedną z 74 Polek poddanych tam pseudomedycznym operacjom. 13 lutego 1945 r. transportem, pod innym nazwiskiem, wyjechała z KL Ravensbrück, co uratowało ją przed egzekucją. Trafiła do podobozu Neustadt-Glewe, gdzie przebywała do 2 maja 1945 r. Po ucieczce załogi podobozu odzyskała wolność i wróciła do Polski. Jesienią 1945 r. rozpoczęła studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, a w roku 1964 obroniła doktorat w zakresie psychiatrii. Pracowała jako lekarz psychiatra, jednocześnie wykładając medycynę pastoralną w Krakowie, a później w Instytucie Jana Pawła II przy Uniwersytecie Laterańskim w Rzymie (1981-1984). Była organizatorką i kierowniczką Instytutu Teologii Rodziny oraz członkiem m.in. Papieskiej Akademii Życia. Została odznaczona papieskim medalem „Pro Ecclesia et Pontificie”, Orderem Orła Białego, Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski oraz wieloma innymi odznaczeniami państwowymi i kościelnymi. Laureatka przyznawanych przez Instytut Pamięci Narodowej tytułów honorowych Świadek Historii (2018) i Kustosz Pamięci Narodowej (2019). Profesor Wanda Półtawska zmarła 25 października 2023 r. w Krakowie. Cześć jej pamięci.

Zapraszamy do śledzenia naszych stron internetowych oraz mediów społecznościowych: facebook.com/wkregupoezjiiprozy