English version24 września 2024 r. na cmentarzu prawosławnym w Łodzi przy ul. Ogrodowej (główna aleja kw. 2) odbyła się uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Adama Olczaka znakiem pamięci „Tobie Polsko”. W wydarzeniu wzięli udział: rodzina powstańca, przedstawiciele władz samorządowych oraz Instytutu Pamięci Narodowej.
Uroczystość została zorganizowana przez Oddziały Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach oraz w Łodzi.
Adam Olczak urodził się 18 września 1901 r. w Łodzi w rodzinie Józefa i Katarzyny.
Został wcielony do Wojska Polskiego 27 marca 1920 r. Początkowo został zaszeregowany w baonie wartowniczym w Poznaniu, a następnie trafił do 31 pułku piechoty, gdzie służył do końca listopada ’20 r.
W 1921 r. brał udział w III powstaniu śląskim. Walczył wówczas w kompanii, która wchodziła w skład I baonu strzelców śląskich Grupy „Wawelberga”.
Po zakończeniu powstań śląskich Adam Olczak został wcielony 27 maja 1922 r. w szeregi Okręgowego Zakładu Uzbrojenia nr 10 w Przemyślu, gdzie służył do 20 listopada 1923 r. Następnie zaangażował się w działalność społeczną w ramach Związku Powstańców Śląskich w Łodzi.
W 1944 r. podczas okupacji niemieckiej został skierowany do pracy przymusowej na terenie Poznania. Po wyzwoleniu pracował w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów oraz ponownie rozpoczął działalność na niwie społecznej. Należał do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w Łodzi.
Za działalność niepodległościową został uhonorowany Śląskim Krzyżem Powstańczym (nr legit. 953-83-13, dn. 20.04.1983 r.) oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (nr legit. 1757-80-22, dn. 10.09.1980 r.).
Zmarł 2 kwietnia 1983 r.
oprac. Danuta Mikoda/OBUWiM IPN Katowice
Akcja oznaczania grobów znakiem pamięci opracowanym przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach rozpoczęła się 5 lipca 2021 r. w dzień setnej rocznicy zakończenia III powstania śląskiego. Znak pamięci „Tobie Polsko” ma formę proporczyka o rozmiarach ok. 20 x 8 cm wykonanego z porcelany nagrobnej. Umieszczono na nim inwokację „Tobie Polsko”, pod którą znajduje się wizerunek orła otoczonego datami powstań, a poniżej napisy „Grób Powstańca Śląskiego” i „Instytut Pamięci Narodowej”. Proporzec jest wzorowany na sztandarze powstańczym „Tobie Polsko”, który wykonano na początku 1920 r. w pracowni przy redakcji „Katolika” w Bytomiu i który obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Czynu Powstańczego w Górze Św. Anny. Muzeum posiada także fotografię z uroczystości upamiętniającej uchwalenie Konstytucji 3 Maja, która przedstawia pochód mieszkańców wsi Osiek (pow. strzelecki, woj. opolskie) z tymże sztandarem niesionym przez A. Szulca do Rozmierzy. Uroczyści te obchodzono na całym Górnym Śląsku w niedzielę 2 maja 1920 r. i były to pierwsze legalne obchody tej rocznicy na tym terenie. Dzięki postanowieniom artykułu 88 Traktatu Wersalskiego o przeprowadzeniu plebiscytu, dla zapewnienia jego bezstronności, w lutym 1920 r. obszar plebiscytowy wyłączono z państwa niemieckiego i poddano kontroli wojsk alianckich, a pełnię władzy przejęła na nim Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa Górnego Śląska z gen. Henri Le Rondem na czele. Umożliwiło to Polakom legalne demonstrowanie swoich dążeń i używanie symboli narodowych.
