English versionNajwiększe na Górnym Śląsku sanktuarium maryjne pw. Imienia NMP i św. Bartłomieja w Piekarach Śląskich stało się celem pielgrzymek w drugiej połowie XVII w., a ruch ten przybrał na sile w wieku XIX. Na przełomie XIX i XX w. coraz popularniejsze stawały się pielgrzymki stanowe (bractw, stowarzyszeń, grup zawodowych), a ich popularność rosła w okresie międzywojennym. II wojna światowa przerwała ten rodzaj pielgrzymowania, ale odrodził się on zaraz po jej zakończeniu. Pierwsze pielgrzymki stanowe kobiet i mężczyzn do Piekar miały miejsce w 1947 r.: w maju męska, a podczas sierpniowej uroczystości Wniebowzięcia NMP – żeńska. Nowy zwyczaj został przerwany kilka lat później, z chwilą wygnania biskupów katowickich jesienią 1952 r. Stanowe pielgrzymowanie wznowiono od 1957 r., po ich powrocie w roku poprzednim.
Pielgrzymki stanowe (zwłaszcza męska) gromadziły od kilkudziesięciu do nawet ponad stu tysięcy wiernych, a biskupi podejmowali w ich czasie tematy niewygodne dla władz, m.in. kwestie budowy nowych kościołów, wolnych od pracy niedziel czy ochrony nienarodzonych dzieci. Wszystko to spowodowało, że pielgrzymi i organizatorzy tych spotkań znaleźli się w zainteresowaniu SB: w Oddziałowym Archiwum IPN w Katowicach znajduje się wiele tomów akt wytworzonych przez funkcjonariuszy Wydz. IV SB w związku z kontrolą przebiegu pielgrzymek. Podczas pielgrzymkowych dni esbecy wykonali setki zdjęć, które szczęśliwie się zachowały: dziś mogą Państwo zobaczyć zdjęcia z męskich pielgrzymek z lat siedemdziesiątych XX wieku. Niektóre fotografie są poruszone lub niewyraźne – to efekt wykonywania ich z ukrytych aparatów, tak, żeby fotografowane osoby nie zorientowały się, że są w zainteresowaniu służb.
