Uroczystość współorganizowali: Urząd Miasta Żywiec, Parafia Katedralna pw. Narodzenia NMP w Żywcu oraz Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach.
W celu uhonorowania ppor. Tadeusza Jänicha licznie stawili się:
Przedstawiciele lokalnych władz: Antoni Szlagor, Burmistrz Miasta Żywiec, Marek Czul, zastępca Burmistrza Miasta Żywiec. Posługę duszpasterską sprawował ks. Grzegorz Gruszecki, proboszcz Parafii Narodzenia NMP w Żywcu.
Muzeum Miejskie w Żywcu reprezentowali: dyrektor Anna Tuleja oraz kustosz Dorota Firlej.
Stawili się reprezentanci licznych stowarzyszeń i ugrupowań: płk Jacek Gartman, Przewodniczący Rady Przyjaciół Harcerzy Hufca Żywca, Tomasz Tomczyk, Prezes Towarzystwa Patriotycznego „Żywiecczyzna”, Jadwiga Klimonda, Prezes Stowarzyszenia „Dzieci Serc” wraz ze swoją grupą, Grzegorz Szafrański z Towarzystwa Miłośników Ziemi Żywieckiej oraz członkowie Żywieckiej Fundacji Rozwoju.
Grono pedagogiczne szkół z Żywca reprezentowali: Artur Szopa, dyrektor Szkoły Podstawowej nr 9 im. Jana Pawła II, Adam Zoń, dyrektor Zespołu Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych, dr Lucjan Sawicki z Zespołu Szkół Mechaniczno-Elektrycznych, mgr Edyta Suchońska z Zespołu Szkół Agrotechnicznych i Ogólnokształcących im. Józefa Piłsudskiego, mgr Rafał Caputa z Zespołu Szkół Budowlanych i Drzewnych im Armii Krajowej.
Licznie stawiła się lokalna młodzież: uczniowie młodsi ze Szkoły Podstawowej nr. 5 im. Hugona Kołłątaja oraz Szkoły Podstawowej nr 9 im. Jana Pawła II. Uczniowie starsi z Zespołu Szkół Agrotechnicznych i Ogólnokształcących im. Józefa Piłsudskiego, Zespołu Szkół Budowlanych i Drzewnych im Armii Krajowej, Zespołu Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych oraz Zespołu Szkół Mechaniczno-Elektrycznych.
Wartę honorową wystawiła Jednostka Strzelecka 3030 Związku Strzeleckiego "Strzelec" im. por. Leonarda Rybarskiego z Żywca.
Uroczystość prowadził Patryk Żyrek, Archiwista Kancelarii Cmentarnej Przemienienia Pańskiego w Żywcu, który na wstępie przywitał uczestników uroczystości a następnie Jan Kwaśniewicz, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach przybliżył genezę akcji „Powstańcy to wiara, nadzieja i cud! Ocalmy groby powstańców śląskich od zapomnienia”, symbolikę znaku pamięci „Tobie Polsko” oraz biogram ppor. Jänicha. Następnie swe przemowy skierowali do zebranych: Antoni Szlagor, Burmistrz Miasta Żywiec, który to przybliżył czyny uhonorowanego: „swoim życiem udowodnił, iż Polska zawsze miała dla niego największe znaczenie [...] Był przewodnikiem, liderem, dowódcą, człowiekiem, który nie bał się brać na siebie odpowiedzialności za to, co wydarzy się na polu bitwy. Jego odwaga może służyć […] kolejnym pokoleniom jako wzór godny naśladowania i upowszechniania” – mówił oraz prawnuczka ppor. Jänicha, Miłosława Skomra, która podziękowała zebranym. W dalszej części wydarzenia modlitwę w intencji Powstańca Śląskiego poprowadził ks. Grzegorz Gruszecki. Na zakończenie przy grobie złożono kwiaty i zapalono znicze.
-
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego Tadeusza Jänicha znakiem pamięci „Tobie Polsko“. Fot.: IPN K. Łojko
Ppor. Tadeusz Jänich urodził się 18 marca 1892 r. w Tarnowie. Był synem Gustawa i Marii. Należał do Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. W 1912 r. założył w Żywcu pierwszą Drużynę Skautową im. T. Kościuszki. W 1914 r. został mianowany komendantem 2 kompanii Legionów Ziemi Żywieckiej. W latach 1917-1918 przebywał w obozach jenieckich na terenie Węgier i Włoch. W połowie listopada ’18 r. wstąpił do Armii gen. J. Hallera, gdzie pełnił służbę do 1921 r. Następnie wstąpił w szeregi Polskiej Organizacji Wojskowej. Brał udział w III powstaniu śląskim. W czasie II wojny światowej należał do Armii Krajowej i działał na terenie Krakowa. Posługiwał się wówczas pseudonimem „Krzywy”. Brał udział w akcjach dywersyjnych i sabotażowych. Jego mieszkanie przy ulicy Idziego 5 stanowiło punkt kontaktowy, gdzie przekazywano meldunki. W 1943 r. został aresztowany przez Gestapo, wolność odzyskał po wyzwoleniu w 1945 r. W działalność konspiracyjną były zaangażowane również jego dwie córki: Janina i Ewa. Został odznaczony Śląską Wstęgą Waleczności i Zasługi. Zmarł 5 grudnia 1973 r.
oprac. Danuta Mikoda/OBUWiM IPN Katowice
Akcja oznaczania grobów znakiem pamięci opracowanym przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach rozpoczęła się 5 lipca 2021 r w dzień setnej rocznicy zakończenia III powstania śląskiego. Znak pamięci „Tobie Polsko” ma formę proporczyka o rozmiarach ok. 20 x 8 cm wykonanego z porcelany nagrobnej. Umieszczono na nim inwokację „Tobie Polsko”, pod którą znajduje się wizerunek orła otoczonego datami powstań, a poniżej napisy „Grób Powstańca Śląskiego” i „Instytut Pamięci Narodowej”. Proporzec jest wzorowany na sztandarze powstańczym „Tobie Polsko”, który wykonano na początku 1920 r. w pracowni przy redakcji „Katolika” w Bytomiu i który obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Czynu Powstańczego w Górze Św. Anny. Muzeum posiada także fotografię z uroczystości upamiętniającej uchwalenie Konstytucji 3 Maja, która przedstawia pochód mieszkańców wsi Osiek (pow. strzelecki, woj. opolskie) z tymże sztandarem niesionym przez A. Szulca do Rozmierzy. Uroczyści te obchodzono na całym Górnym Śląsku w niedzielę 2 maja 1920 r. i były to pierwsze legalne obchody tej rocznicy na tym terenie. Dzięki postanowieniom artykułu 88 Traktatu Wersalskiego o przeprowadzeniu plebiscytu, dla zapewnienia jego bezstronności, w lutym 1920 r. obszar plebiscytowy wyłączono z państwa niemieckiego i poddano kontroli wojsk alianckich, a pełnię władzy przejęła na nim Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa Górnego Śląska z gen. Henri Le Rondem na czele. Umożliwiło to Polakom legalne demonstrowanie swoich dążeń i używanie symboli narodowych.
