Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

11 września 2023 r. w Dąbrowie Górniczej odbyły się obchody 43. rocznicy podpisania Porozumienia Katowickiego. Uroczystość rozpoczęła się od mszy świętej w Sanktuarium św. Antoniego (ul. Kościelna 20). O godz. 11.30 rozpoczęła się uroczystość nadania dawnej ulicy Katowickiej nazwy upamiętniającej porozumienie. Następnie uczestnicy wydarzenia złożyli kwiaty pod Pomnikiem Porozumienia Katowickiego oraz pod pamiątkowym Krzyżem znajdującym się za bramą główną AMP. Podczas uroczystości uczczono pamięć Andrzeja Rozpłochowskiego, przywódcy strajku w Hucie Katowice i jednego z sygnatariuszy Porozumienia podpisanego w tym zakładzie oraz Jerzego Goińskiego, wieloletniego przewodniczącego „Solidarności” w dąbrowskim oddziale ArcelorMittal Poland. Do uczestników obchodów listy skierowali Prezydent RP Andrzej Duda, Marszałek Sejmu RP Elżbieta Witek  i Prezes Rady Ministrów Mateusz Morawiecki.

W wydarzeniu wzięli udział: sygnatariusze porozumienia Jacek Jagiełka i Zbigniew Kupisiewicz, przedstawiciele NSZZ „Solidarność“, władz wojewódzkich, samorządowych, parlamentarzyści oraz młodzież.

Instytut Pamięci Narodowej reprezentował dr Andrzej Sznajder, dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach.

Znaczenie Porozumienia Katowickiego „polegało przede wszystkim na tym, że dotyczyło gwarancji realizacji Porozumienia Gdańskiego w kwestii tworzenia struktur niezależnych związków zawodowych na terenie całego kraju. Problem bowiem polegał na tym, że ustalenia z Gdańska co do organizowania nowych związków były nieprecyzyjne" - napisał w „Biuletynie“ Instytutu Pamięci Narodowej dr Jarosław Neja z katowickiego oddziału Instytutu, znawca historii śląsko-dąbrowskiej Solidarności.

W ocenie historyka, pracownicy wielu zakładów i przedsiębiorstw w całym kraju szybko odczuli nieprecyzyjność ustaleń, które miały umożliwić tworzenie wolnych związków - próby powołania na ich terenie organizacji założycielskich były blokowane przez dyrekcje i kierownictwa.

„Interpretowały one zapisy gdańskie w ten sposób, że nie mogą zakładać niezależnych związków te załogi, które wcześniej nie strajkowały i nie były reprezentowane przez któryś z MKS zawierających porozumienia z komisjami rządowymi. Porozumienie Katowickie jednoznacznie precyzowało ten problem, gwarantując swobodny rozwój ruchu związkowego w całej Polsce" - wyjaśnia dr Neja w artykule pt. „Matecznik komunistów czy region buntu?".

W jego ocenie, o ile zawarte 3 września 1980 r. w Jastrzębiu-Zdroju Porozumienie Jastrzębskie wraz z dwoma podpisanymi wcześniej – Szczecińskim i Gdańskim – tworzyło podstawy ówczesnej umowy społecznej, o tyle Porozumienie Katowickie było „istotnym dopełnieniem" tej umowy.

Polecamy:

„PodCzas – Podcast IPN Katowice“ – Katowickie czy dąbrowskie? Porozumienie czy porozumienia, czyli kiedy i co wynegocjowano w 1980 r. w Hucie Katowice?

artykuły dr. Jarosława Nei:

• „Matecznik komunistów czy region buntu?“
• Odmieniony region – robotnicy województwa katowickiego buntują się przeciw systemowi