Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

22 grudnia 2022 r. dr Andrzej Sznajder, dyrektor Oddziału IPN w Katowicach oraz płk Tomasz Białas, dowódca 13. Śląskiej Brygady Obrony Terytorialnej podpisali porozumienie o współpracy.

Działając w przekonaniu o wielkiej wadze świadomości historycznej społeczeństwa i jej fundamentalnym znaczeniu w kształtowaniu postaw obywatelskich, a także mając na uwadze zapewnienie sprawnej i skutecznej realizacji zadań, Strony, zachowując nadrzędność przypisanych sobie celów, w tym celów określonych w ustawie z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2021 r. poz. 177 z późn. zm.), deklarują wolę współpracy w zakresie upowszechniania wiedzy o najnowszej historii Polski.

Celami podjętego porozumienia są w szczególności: organizacja szkoleń z zakresu medycyny pola walki, taktyki oraz postaw strzeleckich, popularyzacja wyników badań naukowych oraz podejmowanie szeroko pojętych działań edukacyjnych, wystawienniczych i wydawniczych.

W ramach wspólnych projektów organizowane będą wykłady, konferencje i seminaria, wystawy oraz inne formy upowszechniające wiedzę historyczną i wojskową. Współpraca ma na celu również upamiętnianie osób, wydarzeń i miejsc ważnych dla historii Narodu Polskiego, podtrzymywanie i upowszechnianie tradycji narodowej, edukację młodzieży w zakresie kultywowania wartości patriotycznych oraz kształtowanie pozytywnego wizerunku i promocji Wojsk Obrony Terytorialnej.

Warto dodać, że katowicki IPN nie od dziś współpracuje z 13 ŚBOT, m.in. przy okazji organizacji Narodowego Dnia Pamięci o Żołnierzach Wyklętych.

W październiku 2022 r. odbyło się szkolenie pracowników Oddziału IPN w Katowicach przez żołnierzy 13. Śląskiej Brygady Obrony Terytorialnej. Zostaliśmy przeszkoleni w zakresie m.in. obsługi broni palnej (krótkiej i długiej), medycyny pola walki oraz środków ochrony osobistej. Przeprowadzono także zajęcia praktyczne, które polegały m.in. na ewakuacji rannego. Na zakończenie zajęć odbyło się strzelanie do tarcz amunicją ćwiczebną z karabinka Grot. Podczas szkolenia nie było czasu na nudę, a każdy pracował na swoim egzemplarzu broni. Były też chwile przerwy na zmianę stanowisk oraz wymianę opinii.

Warto podkreślić, że wśród pracowników IPN są również żołnierze ochotnicy w WOT.

Patronem 13 ŚBOT jest ppłk. Tadeusz Puszczyński ps. „Konrad Wawelberg”. Urodzony 2 lutego 1895 r. w Piotrkowie Trybunalskim, zm. 24 lutego 1939 r. w Warszawie podpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, uczestnik III powstania śląskiego, dowódca „Grupy Wawelberga” prowadzącej działania specjalne ps. „Zapała”, „Konrad”, „Konrad Wawelberg”.

Od 1910 r. był członkiem Związku Młodzieży Postępowo-Niepodległościowej „Filarecja” pod pseudonimem „Zapała”. W 1912 r. w związku z działalnością został aresztowany i osadzony w więzieniu na dziewięć miesięcy. Po uwolnieniu za kaucją przeniósł się do Białej Cerkwi, gdzie złożył egzamin maturalny, a stamtąd zagrożony ponownym aresztowaniem wyjechał w 1914 r. do Krakowa na dalsze studia. Od 1913 r. był członkiem Polskiej Partii Socjalistycznej. Równocześnie wstąpił do „Strzelca”, gdzie ukończył kurs podoficerski.

Od sierpnia 1914 był żołnierzem IV batalionu I Brygady Legionów Polskich pod dowództwem Tadeusza Furgalskiego ps. „Wyrwa”. Dowodził plutonem w bitwach pod Brzegami, Ksanami, Czarnkową i Winiarami. W Jakubowicach został mianowany sierżantem. Od maja 1915 r. z powodu stanu zdrowia został przydzielony do Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego, działając w powiecie radomszczańskim jako zastępca oficera werbunkowego. W tym samym czasie, od listopada 1915 r. został komendantem obwodu Polskiej Organizacji Wojskowej w Okręgu Kieleckim. Po przejściu do działalności konspiracyjnej w grudniu 1915 r. jako „Konrad” był do marca 1916 zastępcą komendanta Okręgu Piotrkowskiego, i od maja 1916 r. do marca 1917 r. zastępcą komendanta Okręgu Kieleckiego POW. Kierował m.in. wyszkoleniem bojowym prowadząc kursy i szkoły wojskowe w Kielcach, Busku Zdroju i Miechowie. Jednocześnie wspomagał tworzenie struktur lewicy niepodległościowej.

W marcu 1917 r. został dowódcą Okręgu Radomskiego. W maju 1918 r. został komendantem lotnych oddziałów bojowych na okupację austriacką, zaś od 8 października 1918 r. szefem sztabu Komendy Naczelnej IV POW w Lublinie, natomiast 4 listopada 1918 r. objął po ppłk. Stanisławie Burhardt-Bukackim Komendę Naczelną POW na okupację austriacką. Od 7 listopada 1918 r. w Wojsku Polskim, podlegając bezpośrednio ministrowi spraw wojskowych Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej gen. por. Edwardowi Śmigłemu-Rydzowi. W listopadzie otrzymał awans na porucznika. Od stycznia 1919 r. dowodził Okręgiem Radomskim Milicji Ludowej, a następnie od kwietnia 1919 r. był dowódcą kompanii i VIII batalionu strzelców Milicji Ludowej. W lipcu 1919 r. wcielony do Białostockiego Pułku Piechoty (późniejszy 79 pułk piechoty). Został ranny w bitwie pod Rzuchowicami.

W czasie I powstania śląskiego był obserwatorem z ramienia Ministerstwa Spraw Wojskowych. Od kwietnia 1920 r. kierował Wydziałem Plebiscytowym dla Górnego Śląska. Od sierpnia 1920 r. był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. Jednocześnie od 1921 r. kierował referatem I (Techniki wywiadu) Oddziału II Sztabu Generalnego WP. 19 stycznia 1921 r. został zatwierdzony w stopniu kapitana. Dowodził grupą dywersyjną (Grupa Destrukcyjna Wawelberga) zorganizowaną przez II Oddział Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, działającą na rzecz III powstania śląskiego.

 https://www.wojsko-polskie.pl/13bot/patron-brygady/