English versionCzy łatwo jest być nauczycielem historii w czasach, kiedy wśród wielu uczniów panuje przekonanie o tym, że historia jest nudna i bezużyteczna?
Na pewno nie jest łatwo przekazać wiedzę uczniom, których historia nie interesuje i którzy traktują ją jako jeden z wielu przedmiotów w szkole. Uważam, że w historię powszechną i historię Polski, które są w podstawie programowej, należy wplatać również historię lokalną, związaną z dziejami Górnego Śląska czy – w węższym wymiarze – konkretnej miejscowości. Mam na myśli wydarzenia takie jak: prowokacja gliwicka, noc kryształowa, powstania śląskie, plebiscyt. Często historia kojarzy się uczniom tylko z datami, które trzeba przysłowiowo „wykuć na pamięć”. Oczywiście daty są ważne, aczkolwiek zupełnie inaczej można je przyswoić, kiedy dotyczą również historii lokalnej. Ucząc młodzież umieszczania wydarzeń w przedziałach czasowych podaję im daty z historii Gliwic, na przykład: pierwszą wzmiankę historyczną o Gliwicach, powstanie straży pożarnej czy Klubu Sportowego Piast Gliwice. Uważam, że wtedy historia może być dla uczniów ciekawsza.
Jest Pan doświadczonym nauczycielem, a przede wszystkim pasjonatem. Jak zatem wzbudzić w młodych ludziach zainteresowanie do historii?
Ważne jest, aby pokazać młodzieży, że historia może być interesująca. Jestem kolekcjonerem. W swoich zbiorach posiadam obecnie około 5 tysięcy figurek żołnierzyków od czasów pierwszych Piastów do II wojny światowej. Od ponad 20 lat na lekcjach historii wykorzystuję makietę wojskową z figurkami żołnierzyków i pojazdów wojskowych „Wojna obronna Polski w 1939 roku”. Uczniowie aktywnie biorą udział w tego typu zajęciach. Motywacją do poszukiwania wiedzy na różne tematy związane z historią są dla nich również konkursy. Każdy konkurs, nawet ten, w którym nie zostaną laureatami, pogłębia ich wiedzę. To ma bardzo duży wpływ na zainteresowanie uczniów historią na poziome szkoły podstawowej oraz w kolejnych etapach edukacji.
Organizuje Pan wiele projektów, od konkursów historycznych po akcje edukacyjne prowadzone w terenie. W wielu z nich współpracował Pan z Instytutem Pamięci Narodowej. Każdy z nich jest inny i posiada inne przesłanie. Który uważa Pan jednak za najważniejszy z perspektywy kształtowania postaw obywatelskich i patriotycznych u młodzieży?
W latach 2019-2021 obchodziliśmy 100-lecie powstań śląskich, natomiast w 2022 r. 100-lecie powrotu części Górnego Śląska do Polski. Ważne uroczystości organizowane przez Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach, w których miałem okazję uczestniczyć, to oznaczanie grobów powstańców śląskich znakiem „Tobie Polsko”. Razem z uczniami opiekujemy się społecznie grobami powstańców śląskich. Jeździmy na powstańcze mogiły, porządkujemy je, składamy kwiaty, zapalamy znicze i wystawiamy warty honorowe przy grobach oraz miejscach pamięci. Odwiedzając mogiły powstańcze i pomniki, w ciągu jednego miesiąca pokonujemy na terenie województwa śląskiego i województwa opolskiego trasę liczącą około 280 km. Trasę rozpoczynamy od zbiorowej mogiły powstańców śląskich z terenu powiatu gliwickiego, która mieści się w Kamieniu Śląskim w województwie opolskim, następnie jedziemy na groby na terenie powiatu gliwickiego i Gliwic, kończymy zaś w Katowicach na cmentarzu garnizonowym, gdzie pochowany jest dowódca powstańców śląskich z Gliwic i powiatu Stanisław Mastalerz. Oczywiście we wszystkich tego typu inicjatywach mogę zawsze liczyć na wielką pomoc rodziców moich uczniów.
Od wielu lat wspólnie z Muzeum w Gliwicach organizuję rocznice plebiscytu na Górnym Śląsku. Przygotowałem, przy wsparciu i zaangażowaniu młodzieży, trzy takie duże akcje edukacyjne: w Opolu, Katowicach i Gliwicach. Sprawdzaliśmy, czy mieszkańcy miast oraz turyści wiedzą, jak 100 lat temu mieszkańcy Górnego Śląska głosowali w plebiscycie. Jest to świetna zabawa edukacyjna połączona z porządną dawką historii.
Nasze działania zostały dostrzeżone przez władze samorządowe województwa śląskiego. W maju 2022 roku uczestniczyłem razem z moimi uczniami w delegacji z Marszałkiem Województwa Śląskiego do Pałacu Prezydenckiego w Warszawie, gdzie Prezydent RP podpisał projekt ustawy o ustanowieniu Narodowego Dnia Powstań Śląskich. Byliśmy również na uroczystości w Katowicach, podczas której Prezydent RP podpisał ustawę o ustanowieniu Narodowego Dnia Powstań Śląskich. To było dla mnie i moich uczniów wielkie wyróżnienie.
Jakie są Pańskie plany edukacyjne na najbliższe lata?
Chciałbym w dalszym ciągu aktywnie uczestniczyć z moimi uczniami w różnych uroczystościach patriotycznych, akcjach edukacyjnych, sesjach historycznych, a także organizować spotkania i konkursy dla młodzieży szkolnej związane z historią i edukacją regionalną. Opiekować się społecznie grobami poległych powstańców śląskich na terenie Gliwic i powiatu gliwickiego. W 2023 roku będziemy obchodzić 340. rocznicę odsieczy wiedeńskiej. Przygotowuję z władzami samorządowymi sesję historyczną dla młodzieży związaną z przemarszem przez Gliwice polskiej husarii na czele z królem Janem III Sobieskim. Będzie to doskonała okazja, aby znowu w historię powszechną wpleść historię regionalną.
Cieszę się bardzo, że otrzymałem nagrodę im. Grażyny Langowskiej. To motywuje mnie do dalszego społecznego działania z uczniami i kontynuowania moich zainteresowań. Pani Grażyna Langowska była działaczką NSZZ „Solidarność”, w wolnej Polsce kuratorem oświaty, a przede wszystkim wybitną nauczycielką krzewiącą wśród młodzieży wartości patriotyczne. Jestem nauczycielem historii i uważam to za wielkie wyróżnienie oraz ukoronowanie moich wieloletnich działań z młodzieżą szkolą, którą staram się wychowywać na dobrych ludzi, zarażać pasją do historii i krzewić wśród nich patriotyzm, tolerancję i kształtować postawy obywatelskie. Dziękuję serdecznie Instytutowi Pamięci Narodowej w Katowicach za zgłoszenie mnie do nagrody. Dziękuje również wszystkim moim uczniom i ich rodzicom, którzy przez wiele lat pomagali mi i nadal pomagają w społecznym działaniu i wszystkich inicjatywach związanych z historią i edukacją regionalną.
Dziękuję za rozmowę.
Rozmawiała dr Angelika Blinda (OBEN IPN Katowice)