Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

130. rocznica urodzin gen. Stanisława Maczka, dowódcy zwycięskiej 1 Dywizji Pancernej była szczególnie uroczyście obchodzona w ramach święta patrona szkoły w IV Liceum Ogólnokształcącym w Katowicach. W czasie uroczystości, dyrektor szkoły Katarzyna Ziemiec przypomniała postać bohaterskiego generała oraz rolę jaką odegrało środowisko kombatanckie 1 Dywizji Pancernej w nadaniu szkole tego zaszczytnego miana. W ramach projektu „Maczek znany i nieznany” młodzież przedstawiła w postaci małych form teatralnych wybrane elementy biografii gen. Stanisława Maczka. W trakcie spotkania z Zofią Zwierzyńską, wdową po Józefie Zwierzyńskim żołnierzu szwadronu sztabowego 1 Dywizji Pancernej, wspominano działalność śląskiego środowiska kombatanckiego 1 Dywizji Pancernej. W uroczystych obchodach 130. rocznicy urodzin gen. Stanisława Maczka w IV LO uczestniczył Ryszard Mozgol, naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Katowicach. W trakcie dnia patrona szkoły wyemitowano materiał filmowy „Niezłomny Maczek”, przygotowany we współpracy z IPN, w którym przybliżono sylwetkę wybitnego dowódcy.

Gen. dyw. Stanisław Maczek urodził się 31 marca 1892 r. w Szczercu pod Lwowem. Wybuch I wojny światowej przerwał planowane studia humanistyczne i skierował go na tory kariery wojskowej. Uczestniczył w walkach o niepodległość i w wojnie polsko-bolszewickiej. Był jednym z pierwszych oficerów awansowanych w 1919 r. w polu (pod Chyrowem). W latach trzydziestych pełnił m.in. funkcję zastępcy dowódcy 7 Dywizji Piechoty w Częstochowie. Z okresu służby w Wojsku Polskim, najbardziej znany jest jako dowódca 10 Brygady Kawalerii Zmotoryzowanej, pierwszej dużej eksperymentalnej jednostki pancerno-motorowej Wojska Polskiego, którą dowodził we wrześniu 1939 r. zadając nieprzyjacielowi straty w czasie bitew i potyczek m.in. pod Wysoką, Rzeszowem, Łańcutem i Lwowem. W 1940 r. we Francji stanął na czele odbudowanej 10 Brygady Kawalerii Pancernej biorąc udział w kampanii francuskiej. Jako dowódca 1 Dywizji Pancernej w sierpniu 1944 r. uczestniczył w walkach w Normandii (Falaise, Mont Ormel). Dywizja pomimo dużych strat uczestniczyła w pościgu za wrogiem wyzwalając od sierpnia do października 1944 r. miasta francuskie, belgijskie i holenderskie. Szlak bojowy 1 Dywizji Pancernej zakończył się 4 maja 1945 r. w Wilhelmshaven, w którym gen. Maczek odebrał kapitulację z rąk dowództwa twierdzy Kriegsmarine. Za swoje zasługi gen. Maczek otrzymał m.in. honorowe obywatelstwo Holandii i kilkadziesiąt odznaczeń wojennych. W 1946 r. władze komunistyczne pozbawiły go wraz z innymi dowódcami Polskich Sił Zbrojnych polskiego obywatelstwa, czego nie przyjął do wiadomości i nigdy nie zaakceptował. Zmarł w Edynburgu w wieku 102 lat. Łączył w sobie niezwykłe talenty dowódcze z wybitnymi walorami humanistycznymi.  

Fot. Rafał Kapica/IV LO im. gen. S. Maczka w Katowicach