Nawigacja

Aktualności

„Tobie Polsko” — hołd dla powstańców śląskich Jana Widucha i Józefa Swobody — Ornontowice, 13 października 2021

13 października 2021 r. na cmentarzu parafialnym w Ornontowicach przy ul. Zwycięstwa odbyła się uroczystość oznaczenia grobów powstańców śląskich śp. Jana Widucha i Józefa Swobody znakiem pamięci „Tobie Polsko” zorganizowana przez Instytut Pamięci Narodowej.
W uroczystości wzięli udział Jan Widuch – syn śp. Jana Widucha wraz z liczną rodziną oraz Henryk Swoboda – syn śp. Józefa Swobody a także Marcin Kotyczka – wójt Gminy Ornontowice wraz z zastępcą Dariuszem Spyrą, ks. Grzegorz Lech – proboszcz parafii pw. Św. Michała Archanioła w Ornontowicach, przedstawiciele OSP z pocztem sztandarowym, młodzież szkolna ze sztandarami oraz przedstawiciele Towarzystwa Miłośników Ornontowic.
Uroczystość poprowadził Jan Kwaśniewicz – naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach. Po przywitaniu gości przybliżył zgromadzonym genezę akcji „Powstańcy to wiara, nadzieja i cud! Ocalmy groby powstańców śląskich od zapomnienia” i symbolikę znaku „Tobie Polsko”, a także przedstawił życiorysy Jana Widucha i Józefa Swobody. Następnie głos zabrał Marcin Kotyczka, która zwrócił uwagę na potrzebę przypominania losów powstańczych mieszkańców Ornontowic. Po jego wystąpieniu oznaczenia grobu dokonał Jan Kwaśniewicz. Nie zabrakło też modlitwy poprowadzonej przez ks. proboszcz Grzegorza Lecha. Na koniec głos zabrali kolejno Henryk Swoboda oraz Jan Widuch, którzy przybliżyli losy swoich krewnych w czasie II wojny światowej oraz podziękowali IPN za uhonorowanie grobów ich krewnych.

Śp. Józef Swoboda urodził się 14 listopada 1893 r. w Zabrzu. Należał do miejscowego gniazda Towarzystwa Sportowego „Sokół”. W 1912 r. przeprowadził się wraz z rodzicami do Ornontowic. W 1919 r. wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska oraz stał się jednym członków – założycieli towarzystwa śpiewu „Wanda”. Brał udział w II powstaniu śląskim, a następnie w akcji plebiscytowej. Podczas III powstania śląskiego służył pod dowództwem Franciszka Brząkalika w 7 kompanii  3 batalionie 6 pułku pszczyńskim.  Walczył pod Wyrami, Mikołowem, Centawą oraz pod Górą Świętej Anny. W okresie międzywojennym należał do Związku Powstańców Śląskich. Odznaczony Medalem Niepodległości, Śląskim Krzyżem Powstańczym oraz orderem Gwiazdy Górnośląskiej. Zmarł 31 stycznia 1976 r.

Biogram  opracowano na podstawie www.historiaornontowic.pl

Śp. Jan Widuch urodził się 8 lutego 1902 r. w Lipinach. W 1919 r. wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. Jako instruktor harcerski i drużynowy aktywnie wziął udział w akcji plebiscytowej. W III powstaniu śląskim wyróżnił się podczas działań w Janowie pod Gliwicami, gdzie wziął do niewoli członków zwiadu Selbstschutzu. Po powstaniach był organizatorem miejscowego oddziału Związku Powstańców Śląskich. Odznaczony między innymi Medalem Niepodległości oraz Śląskim, Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności. Zmarł 3 grudnia 1970 r. 

Akcja oznaczania grobów znakiem pamięci opracowanym przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach rozpoczęła się 5 lipca 2021 r w dzień setnej rocznicy zakończenia III powstania śląskiego. Znak pamięci „Tobie Polsko” ma formę proporczyka o rozmiarach ok. 20 x 8 cm wykonanego z porcelany nagrobnej. Umieszczono na nim inwokację „Tobie Polsko”, pod którą znajduje się wizerunek orła otoczonego datami powstań, a poniżej napisy „Grób Powstańca Śląskiego” i „Instytut Pamięci Narodowej”. Proporzec jest  wzorowany na sztandarze powstańczym „Tobie Polsko”, który wykonano na początku 1920 r. w pracowni przy redakcji „Katolika” w Bytomiu i który obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Czynu Powstańczego w Górze Św. Anny. Muzeum posiada także fotografię z uroczystości upamiętniającej uchwalenie Konstytucji 3 Maja, która przedstawia pochód mieszkańców wsi Osiek (pow. strzelecki, woj. opolskie) z tymże sztandarem niesionym przez A. Szulca do Rozmierzy. Uroczyści te obchodzono na całym Górnym Śląsku w niedzielę 2 maja 1920 r. i były to pierwsze legalne obchody tej rocznicy na tym terenie. Dzięki postanowieniom artykułu 88 Traktatu Wersalskiego o przeprowadzeniu plebiscytu, dla zapewnienia jego bezstronności, w lutym 1920 r. obszar plebiscytowy wyłączono z państwa niemieckiego i poddano kontroli wojsk alianckich, a pełnię władzy przejęła na nim Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa Górnego Śląska z gen. Henri Le Rondem na czele. Umożliwiło to Polakom legalne demonstrowanie swoich dążeń i używanie symboli narodowych.

  • Symbol "Tobie Polsko".
    Symbol "Tobie Polsko".
do góry