Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

Dekret sierpniowy jako narzędzie rozliczeń z kolaboracją i zbrodniami niemieckimi okresu II wojny światowej, red. Adam Dziurok, Przemysław Piątek, Katowice-Warszawa 2025, 328 s., ISBN 978-83-8376-592-1

Publikacja w ramach Centralnego Projektu Badawczego IPN „Struktury i metody działania aparatu bezpieczeństwa w Polsce 1944-1989/90”.

Seria wydawnicza IPN Katowice.

Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 31 sierpnia 1944 r. o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz dla zdrajców Narodu Polskiego, nazywany dekretem sierpniowym lub sierpniówką, jest jednym z najbardziej znanych aktów prawnych komunistycznej Polski. Choć dokument ten był już przedmiotem badań naukowych, to skala jego zastosowania, a także dosyć szczególny charakter zamieszczonych w nim regulacji sprawiają, że wciąż stanowi on szerokie pole do refleksji.

W latach 1944–1962 z dekretu sierpniowego skazano w Polsce ponad 18,5 tys. osób, a liczba procesów przekroczyła prawdopodobnie 30 tys. Dokumentacja tych postępowań karnych wciąż pozostaje słabo zbadanym źródłem wiedzy – zarówno w kontekście zbrodni okresu wojny, postaw społeczeństwa czy polityki okupanta niemieckiego, jak i polityki kryminalnej władz komunistycznych wobec sprawców przestępstw okupacyjnych czy funkcjonowania sądownictwa w pierwszym okresie Polski „ludowej”.

Niniejszy tom zawiera teksty historyków prawa, prawników oraz historyków podejmujących wiele wątków, w których sierpniówka była zarówno głównym przedmiotem analizy, jak i punktem wyjścia do ukazania polityki okupanta niemieckiego oraz specyfiki i skali jego zbrodni.

W sprzedaży także e-book