Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

„CzasyPismo” nr 2(26)/2024, Katowice 2025, 176 s., ISSN 2299-2812

W tym numerze „CzasyPisma” staramy się wyjść naprzeciw zapotrzebowaniu na pogłębioną dyskusję o górnośląskich aspektach roku 1945. Pokazujemy więc, jak można spoglądać na ten czas i jakie zjawiska warto opisywać. Oddajemy głos zarówno „naszym” historykom – członkom redakcji „CzasyPisma” oraz pracownikom Instytutu Pamięci Narodowej, jak i autorom spoza tego kręgu: badaczom, publicystom, działaczom społecznym, muzealnikom i doktorantom. Numer otwiera szkicowy bilans obecności Armii Czerwonej na Górnym Śląsku przygotowany przez trzech redaktorów naszego pisma – Adama Dziuroka, Sebastiana Rosenbauma i Bogusława Tracza. Po nim zamieszczamy artykuł Piotra Hojki o ewakuacji obozu w Auschwitz, tekst ks. Piotra Góreckiego, będący próbą oszacowania liczby ofiar z Zabrza, rozmowę z Dariuszem Pietruchą o masakrze miechowickiej, szkic Jakuba Szczepańskiego o walkach pod Przyszowicami, uwagi Bogusława Tracza na marginesie zabójstwa wiceprezydenta Gliwic, panoramę trójwładzy sowiecko-niemiecko-polskiej w Zabrzu pióra Zbigniewa Gołasza, rozmowę z Dariuszem Węgrzynem o deportacji mieszkańców Górnego Śląska do ZSRS czy dekonstrukcję mitu operacji „Złote Wrota” autorstwa Tomasza Borówki. W dziale „Źródła” zamieszczamy dwa dokumenty: decyzję o umorzeniu śledztwa w sprawie masakry przyszowickiej oraz wspomnienia deportowanego z Ostropy Ignacego Kowola. Dzięki temu powstał obszerny blok materiałów poświęconych górnośląskiemu rokowi 1945 – daleki jeszcze od syntezy, ale pokazujący badawczy potencjał tego zagadnienia.