English version
W dniach od 1 kwietnia do 19 maja 2016 r. w Centrum Edukacyjnym IPN w Katowicach „Przystanek Historia” im. Henryka Sławika, przy ul. Św. Jana 10, prezentowana jest wystawa „Była taka drużyna… 3 drużyna harcerzy im. Tadeusza Kościuszki w Zabrzu 1945–1950”. Ekspozycja przygotowana została przez Muzeum Miejskie w Zabrzu. Autorką wystawy jest Aleksandra Korol-Chudy.
Ekspozycja, składająca się z 18 plansz, poświęcona jest krótkiej historii niezwykłej grupy młodych ludzi, którzy działali na terenie Zabrza w ramach odrodzonego po II wojnie światowej Związku Harcerstwa Polskiego. Drużyna ta nie była wówczas jedyną, ale miała to szczęście, że osoby, które do niej należały, pamięć o jej istnieniu kultywowały i kultywują do dnia dzisiejszego.
O ile świadomość istnienia harcerstwa i rozpoznawalność tej organizacji jest dziś powszechna, o tyle nie zachowało się zbyt wiele dokumentów i innych archiwaliów, pozwalających na poznanie dokładnej jej historii w Zabrzu, zarówno tej przed- jak i powojennej. Nie ułatwiły tego problemy mnożone ze strony władz, najpierw w niemieckim Hindenburgu, a później w Zabrzu w komunistycznej Polsce uzależnionej od Sowietów. Wiele przekazów bazuje na wspomnieniach harcerzy, które często są dość subiektywnym spojrzeniem na dzieje poszczególnych grup. Na tym tle 3 Drużyna Harcerzy im. Tadeusza Kościuszki w Zabrzu wypada najlepiej.
Na wystawie można zapoznać się z historią drużyny, z której wyrosło szereg znanych osobistości, jak np. wybitny artysta Roman Nowotarski, aktor Bogusz Bilewski, założyciel Piwnicy pod Baranami w Krakowie Piotr Skrzynecki, a także wielu artystów, inżynierów, lekarzy, nauczycieli. Wystawa ta jest również pretekstem do przedstawienia dziejów harcerstwa na terenie miasta w latach przed II wojną światową, zarówno jako Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech, jak i tego po polskiej stronie granicy, podległego Chorągwi Śląskiej w Katowicach. Część ta stanowi tło porównawcze, ukazujące trudności, z jakimi przyszło się mierzyć harcerzom w poszczególnych okresach istnienia organizacji. Chronologicznie narracja wystawy urywa się w 1950 r., kiedy to Związek Harcerstwa Polskiego, bazujący na przedwojennej tradycji, ideałach i metodach pracy, został zlikwidowany przez komunistyczną władzę, obawiającą się jego wpływu na dusze i serca młodych ludzi. 3 Drużyna Harcerzy im. T. Kościuszki w Zabrzu zakończyła swą działalność w maju 1950 r., kilka miesięcy przed tym wydarzeniem.
Wstęp wolny!