English version
Podczas ceremonii kwiaty pod pomnikiem złożyli dr Tibor Gerencsér, konsul generalny Węgier w Krakowie, Marcin Krupa, prezydent Katowic, oraz Waldemar Bojarun, członek Zarządu Województwa Śląskiego.
W uroczystości uczestniczył dr Andrzej Sznajder, dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach, który w imieniu Instytutu złożył kwiaty, oddając hołd uczestnikom węgierskiego powstania.
Powstanie Węgierskie 1956 roku
23 października 1956 r. w Budapeszcie rozpoczęła się demonstracja studentów, która dała początek węgierskiemu powstaniu przeciwko komunistycznej dyktaturze i sowieckiej dominacji. Protestujący domagali się wycofania wojsk sowieckich, demokratyzacji życia politycznego, wprowadzenia systemu wielopartyjnego i wolnych wyborów.
Demonstracja rozpoczęła się pod pomnikiem gen. Józefa Bema, bohatera narodowego Polski i Węgier. Wybór tego miejsca był wyrazem solidarności z Polakami i nawiązaniem do przyjaźni obu narodów. Tego dnia ulicami Budapesztu przemaszerowało około 200 tys. osób.
Pokojowe protesty szybko przerodziły się w ogólnonarodowy zryw wolnościowy. Jeszcze 23 października doszło do użycia broni przez siły komunistyczne przeciwko demonstrantom w Debreczynie, a wieczorem rozpoczęły się walki przed budynkiem Węgierskiego Radia w Budapeszcie. Do powstania przyłączyli się studenci, robotnicy i przedstawiciele różnych środowisk społecznych.
Rewolucja miała masowy i spontaniczny charakter. Podczas gdy w Budapeszcie toczyły się walki zbrojne, w wielu miejscowościach powstawały niezależne rady robotnicze i komitety rewolucyjne, podejmujące próby tworzenia demokratycznych struktur władzy.
Węgierski zryw został stłumiony przez wojska sowieckie. Po upadku powstania rozpoczęły się brutalne represje wobec jego uczestników. Wielu z nich aresztowano i skazano, a około 200 tys. Węgrów opuściło kraj. Jedną z ofiar komunistycznych represji był premier Imre Nagy, stracony w 1958 r.
Powstanie Węgierskie 1956 roku stało się symbolem walki o wolność, niepodległość i prawo narodu do decydowania o własnym losie. Pozostaje również ważnym świadectwem solidarności polsko-węgierskiej, która szczególnie wyraźnie zaznaczyła się w pierwszych dniach rewolucji.
Zapraszamy do zapoznania się z materiałami:
„Biuletyn IPN” 10/2021 – Węgry ’56
Réka Kiss: Węgierska rewolucja i walka o wolność w 1956 roku