English version
Waleria Nabzdyk (z domu Augustyn) urodziła się 26 września 1901 roku w Grabinie w powiecie prudnickim jako córka Józefa i Karoliny z domu Łukaszek. Po ukończeniu szkoły powszechnej w rodzinnej miejscowości kształciła się w Prywatnym Seminarium Nauczycielek Przedszkola we Wrocławiu, które ukończyła z wynikiem pomyślnym 1 października 1919 roku. W okresie przygotowań do plebiscytu na Górnym Śląsku, od 1 kwietnia 1920 roku do 21 kwietnia 1921 roku, uczęszczała na kurs seminaryjny dla nauczycielek w Bytomiu zorganizowany przez Polski Komisariat Plebiscytowy, w którym pracowała bezpłatnie w sekcji kartoteki.
Po wybuchu trzeciego powstania śląskiego, w maju 1921 roku, wstąpiła w szeregi sanitariuszek Czerwonego Krzyża w podgrupie „Bogdan”. Niosła pomoc medyczną na linii bojowej m.in. w Leśnicy, Raszowej, Żyrowie oraz Zabrzu. Po zakończeniu walk podjęła pracę pedagogiczną – od 1 marca 1922 roku uczyła języka polskiego w szkole powszechnej w Chwałowicach w powiecie rybnickim, a następnie w Wielkich Hajdukach. Z pracy zawodowej w szkolnictwie ustąpiła w lipcu 1926 roku w związku z zamążpójściem za Stanisława Nabzdyka. W okresie międzywojennym pozostała aktywna społecznie, działając w Towarzystwie Polek, organizacji Rodzina Rezerwistów w Bielszowicach oraz w Związku Polaków w Niemczech.
Podczas okupacji niemieckiej zaprezentowała bezkompromisową postawę patriotyczną, stanowczo odmawiając podpisania Volkslisty. Po aresztowaniu męża i uwięzieniu go w niemieckim obozie koncentracyjnym w Dachau została wraz z dziećmi wyrzucona z mieszkania w Bielszowicach. Mimo trudnych warunków życiowych i konieczności samotnego utrzymania rodziny brała udział w ruchu oporu oraz podtrzymywała na duchu ludność polską na Opolszczyźnie.
Po wojnie powróciła w rodzinne strony i zamieszkała w Prudniku przy ul. Dąbrowskiego. Aktywnie włączyła się w odbudowę życia społeczno-oświatowego, prowadząc kursy repolonizacyjne oraz współorganizując Związek Weteranów Powstań Śląskich. Przez kolejne dekady była jedną z czołowych działaczek kombatanckich w regionie, pełniąc m.in. funkcję przewodniczącej Komisji Historycznej przy Oddziale ZBoWiD w Prudniku oraz działając w Towarzystwie Miłośników Ziemi Prudnickiej. Angażowała się w pracę wychowawczo-patriotyczną z młodzieżą szkolną i organizowała lokalną Izbę Pamięci Narodowej. Za swoją zasługi niepodległościowe oraz pracę społeczną otrzymała liczne odznaczenia państwowe, w tym Śląski Krzyż Powstańczy, Krzyż Kawalerski oraz Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, a także Medal Zwycięstwa i Wolności.
