English version
W ceremonii udział wzięli przedstawiciele lokalnej społeczności oraz instytucji. Rodzinę bohaterki reprezentowała córka, Alicja Nabzdyk-Kaczmarek. Wśród gości znaleźli się m.in.: burmistrz Prudnika Grzegorz Zawiślak, dyrektor Muzeum Ziemi Prudnickiej Marcin Husak, proboszcz parafii św. Michała Archanioła w Prudniku ks. dr Stanisław Bogaczewicz, a także harcerze ze Związku Drużyn Ziemi Prudnickiej „Enigma” na czele z komendantem podharcmistrzem Rafałem Petrykaninem. Pamięć powstanki uczciła również młodzież szkolna – delegacje Publicznej Szkoły Podstawowej nr 3 im. Powstańców Śląskich pod przewodnictwem dyrektora Jacka Górskiego oraz Publicznej Szkoły Podstawowej nr 4.
Posterunek honorowy wystawiła 17. Opolska Brygada Obrony Terytorialnej im. ppłk. Franciszka Rataja, a oprawę muzyczną zapewniła Orkiestra Wojskowa z Bytomia.
Wydarzenie poprowadził Jan Kwaśniewicz, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach. W swoim wystąpieniu zwrócił uwagę na kluczową rolę, jaką we współczesnej kulturze pamięci odgrywa oznaczanie grobów weteranów powstań śląskich tak wymownymi symbolami.
Przemówienia okolicznościowe wygłosili burmistrz Prudnika Grzegorz Zawiślak oraz naczelnik Delegatury IPN w Opolu dr hab. Joanna Lusek. Biografię i zasługi bohaterki przybliżyła Anna Binek-Zajda z katowickiego OBUWiM.
-
Uroczystość oznaczenia grobu Walerii Nabzdyk znakiem pamięci ,,Tobie Polsko”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu Walerii Nabzdyk znakiem pamięci ,,Tobie Polsko”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu Walerii Nabzdyk znakiem pamięci ,,Tobie Polsko”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu Walerii Nabzdyk znakiem pamięci ,,Tobie Polsko”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Uroczystość oznaczenia grobu Walerii Nabzdyk znakiem pamięci ,,Tobie Polsko”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko
Kulminacyjnym punktem uroczystości było symboliczne utrwalenie pamięci o zmarłej: dr hab. Joanna Lusek dokonała oznaczenia grobu plakietą „Grób weterana”, natomiast Jan Kwaśniewicz umieścił na nim znak „Tobie Polsko”. Po tej ceremonii ks. dr Stanisław Bogaczewicz poprowadził modlitwę w intencji Walerii Nabzdyk oraz zmarłych z jej rodziny. Wyjątkowym, osobistym dopełnieniem oficjalnej części były wzruszające wspomnienia wygłoszone przez córkę bohaterki, Alicję Nabzdyk-Kaczmarek. Zwieńczeniem tej podniosłej manifestacji pamięci było złożenie kwiatów oraz zapalenie zniczy przez przybyłe delegacje.
Waleria Nabzdyk (z domu Augustyn) urodziła się 26 września 1901 roku w Grabinie w powiecie prudnickim jako córka Józefa i Karoliny z domu Łukaszek. Po ukończeniu szkoły powszechnej w rodzinnej miejscowości kształciła się w Prywatnym Seminarium Nauczycielek Przedszkola we Wrocławiu, które ukończyła z wynikiem pomyślnym 1 października 1919 roku. W okresie przygotowań do plebiscytu na Górnym Śląsku, od 1 kwietnia 1920 roku do 21 kwietnia 1921 roku, uczęszczała na kurs seminaryjny dla nauczycielek w Bytomiu zorganizowany przez Polski Komisariat Plebiscytowy, w którym pracowała bezpłatnie w sekcji kartoteki.
Po wybuchu trzeciego powstania śląskiego, w maju 1921 roku, wstąpiła w szeregi sanitariuszek Czerwonego Krzyża w podgrupie „Bogdan”. Niosła pomoc medyczną na linii bojowej m.in. w Leśnicy, Raszowej, Żyrowie oraz Zabrzu. Po zakończeniu walk podjęła pracę pedagogiczną – od 1 marca 1922 roku uczyła języka polskiego w szkole powszechnej w Chwałowicach w powiecie rybnickim, a następnie w Wielkich Hajdukach. Z pracy zawodowej w szkolnictwie ustąpiła w lipcu 1926 roku w związku z zamążpójściem za Stanisława Nabzdyka. W okresie międzywojennym pozostała aktywna społecznie, działając w Towarzystwie Polek, organizacji Rodzina Rezerwistów w Bielszowicach oraz w Związku Polaków w Niemczech.
Podczas okupacji niemieckiej zaprezentowała bezkompromisową postawę patriotyczną, stanowczo odmawiając podpisania Volkslisty. Po aresztowaniu męża i uwięzieniu go w niemieckim obozie koncentracyjnym w Dachau została wraz z dziećmi wyrzucona z mieszkania w Bielszowicach. Mimo trudnych warunków życiowych i konieczności samotnego utrzymania rodziny brała udział w ruchu oporu oraz podtrzymywała na duchu ludność polską na Opolszczyźnie.
Po wojnie powróciła w rodzinne strony i zamieszkała w Prudniku przy ul. Dąbrowskiego. Aktywnie włączyła się w odbudowę życia społeczno-oświatowego, prowadząc kursy repolonizacyjne oraz współorganizując Związek Weteranów Powstań Śląskich. Przez kolejne dekady była jedną z czołowych działaczek kombatanckich w regionie, pełniąc m.in. funkcję przewodniczącej Komisji Historycznej przy Oddziale ZBoWiD w Prudniku oraz działając w Towarzystwie Miłośników Ziemi Prudnickiej. Angażowała się w pracę wychowawczo-patriotyczną z młodzieżą szkolną i organizowała lokalną Izbę Pamięci Narodowej. Za swoją zasługi niepodległościowe oraz pracę społeczną otrzymała liczne odznaczenia państwowe, w tym Śląski Krzyż Powstańczy, Krzyż Kawalerski oraz Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, a także Medal Zwycięstwa i Wolności.