English version
6 października 2026 r. na Nowym Cmentarzu Parafialnym w Przecławiu odbyła się uroczystość oznaczenia znakiem pamięci „Tobie Polsko” grobu żołnierza i powstańca śląskiego Franciszka Podrazy. Uroczystość została zorganizowana przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach przy współpracy z Oddziałem Instytutu Pamięci Narodowej w Rzeszowie.
W wydarzeniu udział wzięli: delegacja reprezentująca Marszałka Województwa Podkarpackiego Władysława Ortyla, zastępca burmistrza Przecławia Andrzej Swół, skarbnik gminy Żyraków Agnieszka Tokarz, dyrektor Gminnego Centrum Kultury w Żyrakowie Aneta Domaradzka, proboszcz parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Przecławiu ks. Krzysztof Orzeł, reprezentacja Szkoły Podstawowej im. Walerii Szalasy w Przecławiu z panią Klaudią Łapą na czele wraz z uczniami, a także reprezentacja Szkoły Podstawowej w Korzeniowie z panią dyrektor Małgorzatą Mrówczyńską na czele wraz z uczniami. Obecny był również były radny gminy Żyraków Adam Strojek oraz licznie zgromadzeni przedstawiciele rodziny Franciszka Podrazy.
Uroczystość rozpoczęła się od symbolicznej minuty ciszy ku czci zmarłego 5 października kpt. Tadeusza Lutaka ps. „Pancerz”.
Naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach Jan Kwaśniewicz przybliżył ideę akcji „Powstańcy to wiara, nadzieja i cud – ocalmy groby Powstańców Śląskich od zapomnienia!”, której celem jest zewidencjonowanie jak największej liczby grobów, w których spoczywają powstańcy śląscy, a które dotychczas nie figurowały w dostępnych ewidencjach prowadzonych przez instytucje samorządowe i państwowe.
Życiorys Franciszka Podrazy przedstawił były radny gminy Żyraków Adam Strojek. Aktu oznaczenia grobu znakiem pamięci „Tobie Polsko” dokonał naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach Jan Kwaśniewicz. Modlitwie w intencji zmarłego przewodniczył ks. proboszcz Krzysztof Orzeł. Ceremonię zwieńczyło złożenie kwiatów i zapalenie zniczy.
Franciszek Podraza urodził się 8 kwietnia 1901 r. w Korzeniowie, w powiecie dębickim. Był uczestnikiem walk o niepodległość i granice Rzeczypospolitej, żołnierzem wojny polsko-bolszewickiej i kampanii wrześniowej 1939 r., oficerem Armii Krajowej, a po wojnie – oficerem Wojska Polskiego oraz osobą utrzymującą kontakty ze środowiskiem Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”.
Działalność patriotyczną rozpoczął w 1916 r. jako organizator i zastępowy gimnazjalnej drużyny harcerskiej w Dębicy. W lutym 1917 r. uczestniczył w publicznej manifestacji przeciwko postanowieniom traktatu brzeskiego, zrywając orły austriackie z gmachów urzędowych. We wrześniu 1918 r. wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej. 31 października i 1 listopada 1918 r. brał z bronią w ręku udział w rozbrajaniu austriackiego garnizonu w Dębicy. Następnie zgłosił się do Wojska Polskiego, jednak pod koniec listopada 1918 r. został zwolniony ze służby z powodu młodego wieku.
4 kwietnia 1919 r. ponownie wstąpił do Wojska Polskiego. W sierpniu tego samego roku, po przedarciu się na Górny Śląsk, dołączył do oddziałów powstańczych. Uczestniczył w I powstaniu śląskim w rejonie Goczałkowic. Jego oddziałowi powierzono zadanie opanowania niemieckich posterunków granicznych położonych na południe od Goczałkowic. Po upadku powstania brał także udział w działaniach przeciwko niemieckim placówkom pogranicznym.
W styczniu 1920 r. ochotniczo zgłosił się do służby wojskowej i został skierowany do pułku stacjonującego w Mławie. Od maja 1920 r. uczestniczył w walkach na froncie wschodnim przeciwko Armii Czerwonej. Został ranny i dostał się do niewoli bolszewickiej, z której uciekł po około dwóch tygodniach. Następnie ponownie wziął udział w walkach, m.in. w rejonie Dęblina, Łomży, Kobrynia i Mińska.
W kwietniu 1923 r. został przeniesiony do 15. Pułku Artylerii Polowej w Bydgoszczy, gdzie służył jako ogniomistrz zawodowy. W okresie międzywojennym pełnił służbę również w innych jednostkach Wojska Polskiego. W 1932 otrzymał wówczas Medal Niepodległości.
Podczas kampanii wrześniowej 1939 r. pełnił funkcję dowódcy kolumny amunicyjnej. Brał udział w walkach w rejonie Bydgoszczy, Kutna, nad Bzurą oraz w obronie Warszawy. Od 1 do 25 października 1939 r. przebywał w obozie jenieckim w Grodzisku Mazowieckim, skąd uciekł i powrócił do rodzinnego Korzeniowa.
Od stycznia 1940 r. działał w Związku Walki Zbrojnej, a następnie w Armii Krajowej. Po około trzech miesiącach powierzono mu organizację kolportażu konspiracyjnego pisma „Odwet” na terenie powiatu dębickiego. W 1941 r. przerwał działalność organizacyjną w związku z licznymi aresztowaniami. W tym czasie pracował jako zarządca lasów w Korzeniowie.
Od 1942 r. ponownie zaangażował się w działalność konspiracyjną. Z polecenia dowództwa Armii Krajowej objął dowództwo plutonu oraz przeszedł szkolenie dla dowódców kompanii. Działał pod pseudonimem „Nałęcz”. Dowodzona przez niego placówka w Korzeniowie występuje w dokumentach pod kryptonimem „Kartacz”, a także jako „Ścieżka”. Prowadziła działalność szkoleniową i wywiadowczą, a w okresie zbliżania się frontu również dywersyjną.
28 listopada 1944 r. Franciszek Podraza ochotniczo wstąpił w Dębicy do Ludowego Wojska Polskiego w stopniu podporucznika. Jako dowódca plutonu ogniowego uczestniczył w walkach pod Nysą, Budziszynem i Dreznem, a także na terenie Czechosłowacji. Po wojnie pełnił funkcje związane z zabezpieczeniem i zaopatrzeniem jednostek wojskowych. Jednocześnie nawiązał kontakt ze Zrzeszeniem „Wolność i Niezawisłość” (WiN), przekazując materiały wywiadowcze dotyczące stanu uzbrojenia i nastrojów w wojsku.
W 1953 r. jego działalność i przeszłość konspiracyjna były przedmiotem zainteresowania organów bezpieczeństwa. 3 lipca 1954 r. został zwolniony ze służby wojskowej z powodu swojej przeszłości. W 1957 r. mianowano go majorem rezerwy.
Franciszek Podraza zmarł 2 listopada 1967 r. Został pochowany na Nowym Cmentarzu Parafialnym w Przecławiu.
Został odznaczony m.in. Krzyżem Walecznych, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Niepodległości, Śląskim Krzyżem Powstańczym, Krzyżem Partyzanckim, Medalem „Za Warszawę 1939–1945” oraz Brązowym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny”.