English version
1 października 2026 r. na cmentarzu parafii Opatrzności Bożej w Bielsku-Białej odbyła się poruszająca uroczystość oznaczenia grobu profesorostwa Jerzego i Anny Klimondów plakietą „Grób weterana walk o wolność i niepodległość Polski”, zorganizowana staraniem Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach.
W wydarzeniu udział wzięli: prezydent miasta Bielsko-Biała Jarosław Klimaszewski, wicestarosta bielski Bartłomiej Fajfer, wiceprzewodniczący Rady Miejskiej Bielska-Białej Konrad Łoś, szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w Bielsku-Białej mjr Karol Rutkowski, proboszcz parafii wojskowej pw. Bożego Miłosierdzia w Bielsku-Białej ks. kpt. Paweł Jaworski, prezes Oddziału Związku Nauczycielstwa Polskiego w Bielsku-Białej Jolanta Chełkowska, prezes Śląskiego Okręgu Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Jan Musiał, prezes Zarządu Stowarzyszenia Pamięci Armii Krajowej Urszula Rukasz, delegacja Beskidzkiego Stowarzyszenia Maczkowców na czele z prezesem Wojciechem Łuszczkiewiczem, delegacja Stowarzyszenia Włókienników Polskich oddział w Bielsku-Białej reprezentowana przez członków zarządu oraz przedstawicieli Koła Seniorów z Franciszkiem Duźniakiem na czele, absolwenci Technikum Włókienniczego w Bielsku-Białej, uczennica, a następnie współpracownica prof. Jerzego Klimondy prof. Anna Skrolecka, delegacje społeczności Bielskiej Szkoły Przemysłowej na czele z wicedyrektorem Grzegorzem Holerkiem, Zespołu Szkół im. gen. Stanisława Sosabowskiego w Bielsku-Białej, Szkoły Podstawowej im. Jerzego Kukuczki w Pewli Małej, której przewodniczyła dyrektor Ewa Dybczak, Szkoły Podstawowej nr 2 im. gen. broni Stanisława Maczka w Jaworzu na czele z dyrektor Małgorzatą Janik.
Szczególnymi uczestnikami wydarzenia byli członkowie rodziny małżonków Klimondów na czele z siostrą Anny Klimondy – Ewą Nowak. Oprawę muzyczną wydarzenia zapewnili muzycy z Bielskiej Orkiestry Dętej – Formacji Wojskowej.
Wydarzenie poprowadził Jan Kwaśniewicz, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach, który w swoim wystąpieniu odniósł się do kluczowej roli, jaką odgrywa oznaczanie grobów weteranów specjalnymi znakami pamięci.
- To nasz moralny obowiązek wobec minionych pokoleń – podkreślił naczelnik – Oznaczanie tych miejsc to realna ochrona przed zapomnieniem. Musimy zadbać o to, by pamięć o żołnierzach, którzy walczyli w szeregach Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, trwała pomimo upływu lat.
Przemówienia okolicznościowe wygłosili: prezydent miasta Bielsko-Biała Jarosław Klimaszewski oraz wicestarosta bielski Bartłomiej Fajfer. Istotnym punktem uroczystości było przedstawienie przez Annę Binek-Zajdę z katowickiego OBUWiM drogi życiowej Anny i Jerzego Klimondów, których losy głęboko wpisały się w trudną historię Polski.
Kulminacyjnym momentem ceremonii stało się symboliczne oznaczenie grobu plakietą „Grób weterana”, którego dokonał Jan Kwaśniewicz, po czym ks. kpt. Paweł Jaworski odmówił modlitwę w intencji bohaterów uroczystości. Głos zabrali również byli uczniowie prof. Jerzego Klimondy, absolwenci różnych roczników – Józef Król oraz Piotr Mrzygłód, których wzruszające wspomnienia dopełniły całości wydarzenia. Podniosłą uroczystość zwieńczyło złożenie kwiatów i zapalenie zniczy.
Jerzy Klimonda urodził się 12 maja 1914 roku w Pewli Ślemieńskiej jako syn nauczycieli miejscowej szkoły powszechnej, Włodzimierza i Agnieszki z domu Dąbrowskiej. Po ukończeniu czwartej klasy kształcił się w Państwowym Gimnazjum im. M. Kopernika w Żywcu, gdzie w 1932 roku zdał egzamin dojrzałości, a cztery lata później uzyskał tytuł magistra filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Po studiach odbył roczną służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii, po czym rozpoczął pracę jako nauczyciel matematyki i fizyki w Gimnazjum Żeńskim w Chrzanowie, zaś w kolejnym roku szkolnym uczył matematyki w Prywatnym Koedukacyjnym Liceum i Gimnazjum w Będzinie. Zmobilizowany 28 sierpnia 1939 roku, brał udział w kampanii wrześniowej. Internowany na Węgrzech, po przedostaniu się na Zachód został żołnierzem Polskich Sił Zbrojnych, pełniąc służbę w 1. Pułku Artylerii Motorowej 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka w stopniu porucznika. Za zasługi bojowe został odznaczony Krzyżem Walecznych, Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Medalem Wojska z Okuciami oraz brytyjskimi odznaczeniami: 1939-1945 Star, France-Germany Star i Defence Medal.
Po powrocie do Polski w 1947 roku uczył w gimnazjum w Żywcu, lecz jako były oficer PSZ na Zachodzie został szybko przeniesiony do rezerwy i mimo zasług bojowych nie awansował. Od września 1949 roku związał się na stałe z Państwową Szkołą Przemysłową w Bielsku (późniejszym Technikum Włókienniczym), gdzie przez dekady pracował jako ceniony i wymagający nauczyciel matematyki oraz oddany wychowawca młodzieży. W trudnych czasach stalinowskich zachował bezpartyjność, co ujemnie wpływało na decyzje personalne władz wobec niego. W 1957 roku wstąpił do Stronnictwa Demokratycznego, a w 1965 roku został przyjęty do ZBoWiD. Po wydarzeniach z marca 1968 roku, po usunięciu dotychczasowego dyrektora z przyczyn politycznych, odmówił przyjęcia proponowanego mu stanowiska dyrektora szkoły, uznając tę decyzję za krzywdzącą. Za pracę pedagogiczną i społeczną wyróżniony Złotą Odznaką „Zasłużony w Rozwoju Województwa Katowickiego”, Złotym Krzyżem Zasługi oraz Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 r. Zmarł 21 lutego 1975 roku w Bielsku-Białej.
Anna Klimonda urodziła się 4 lipca 1925 r. w Warszawie w rodzinie Ireny i Zygmunta Strzelczyków. W czasie Powstania Warszawskiego pełniła rolę łączniczki, sanitariuszki oraz dowódcy patrolu sanitarnego w Batalionie im. Gen. J. Sowińskiego (Obwód III Wola). Awansowana do stopnia plutonowego. Po upadku Powstania więziona w obozach niemieckich m.in. w Lamsdorf (obecnie Łambinowice, woj. opolskie). Zmarła 12 września 1993 r. w Bielsku-Białej. Odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Walecznych, Srebrnym Medalem „Zasłużonym na Polu Chwały”, Medalem za Warszawę 1939-1945, Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 r., Odznaką Grunwaldzką oraz Warszawskim Krzyżem Powstańczym.