English version
21 września 2026 r. na cmentarzu parafialnym w Dankowicach odbyła się uroczystość oznaczenia znakiem pamięci „Tobie Polsko” grobu weterana powstań śląskich kpt. Waleriana Fajfera. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach we współpracy z wicestarostą bielskim Bartłomiejem Fajferem.
W wydarzeniu udział wzięli: senator RP Agnieszka Gorgoń-Komor, poseł na Sejm RP Maciej Tomczykiewicz, wicewojewoda śląski Michał Kopański, prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Mateusz Pindel, starosta bielski Andrzej Płonka, wicestarosta bielski Bartłomiej Fajfer, członkowie Zarządu Powiatu Bielskiego Dorota Nikiel i Sławomir Masny, starosta pszczyński Grzegorz Wanot, starosta bieruńsko-lędziński Łukasz Odelga, burmistrz Wilamowic Kazimierz Cebrat, zastępca burmistrza Czechowic-Dziedzic Maciej Kołoczek, wójt gminy Bestwina Grzegorz Boboń, wójt gminy Wilkowice Maciej Mrówka, wójt gminy Porąbka Paweł Zemanek, przewodniczący Rady Miejskiej w Wilamowicach Michał Mleczko, przewodniczący Rady Miejskiej w Czechowicach-Dziedzicach Damian Żelazny, sołtys Dankowic Karol Norymberczyk, wikariusz parafii pw. św. Wojciecha w Dankowicach ks. Tomasz Drabek, komendant miejski PSP w Bielsku-Białej bryg. Roman Marekwica, zastępca komendanta miejskiego Policji w Bielsku-Białej mł. insp. Grzegorz Jakubiec, komendant Komisariatu Policji w Kobiernicach nadkom. Marcin Antosz, naczelnik Wydziału Promocji Starostwa Powiatowego w Bielsku-Białej Magdalena Więzik, naczelnik Wydziału Promocji, Kultury i Sportu Starostwa Powiatowego w Bieruniu Zdzisław Kantor, Michał Wałach, reprezentujący Muzeum Kultury Wilamowskiej w Wilamowicach, oraz reprezentacja Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Dankowicach im. Stanisława Staszica z panią dyrektor Barbarą Mynarską na czele wraz z uczniami. W uroczystości licznie uczestniczyli również członkowie rodziny śp. Waleriana Fajfera.
Przemówienia okolicznościowe wygłosili senator RP Agnieszka Gorgoń-Komor, poseł na Sejm RP Maciej Tomczykiewicz, wicewojewoda śląski Michał Kopański, prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Mateusz Pindel, starosta bielski Andrzej Płonka oraz burmistrz Wilamowic Kazimierz Cebrat.
Naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach Jan Kwaśniewicz przybliżył ideę akcji „Powstańcy to wiara, nadzieja i cud – ocalmy groby Powstańców Śląskich od zapomnienia!”, której celem jest zewidencjonowanie jak największej liczby grobów, w których spoczywają powstańcy śląscy, a które dotąd nie figurowały w dostępnych ewidencjach prowadzonych przez instytucje samorządowe i państwowe.
Życiorys Waleriana Fajfera przedstawił wicestarosta bielski Bartłomiej Fajfer, przedstawiciel rodziny śp. Waleriana Fajfera. Aktu oznaczenia grobu znakiem „Grób Weterana Walk o Wolność i Niepodległość” dokonał wicewojewoda śląski Michał Kopański, natomiast aktu oznaczenia grobu znakiem pamięci „Tobie Polsko” dokonał naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach Jan Kwaśniewicz. Modlitwie w intencji zmarłego przewodniczył ks. Tomasz Drabek. Ceremonię zwieńczyły złożenie kwiatów i zapalenie zniczy.
Wydarzenie uświetnił występ zespołu regionalnego Dankowianie, który wykonał hymn państwowy oraz pieśni patriotyczne.
Walerian Fajfer urodził się 8 grudnia 1906 r. w Dankowicach. Uczestniczył w II i III powstaniu śląskim, walcząc w 6. kompanii 2. pułku piechoty pszczyńskiego. Należał do Związku Powstańców Śląskich, Związku Weteranów Powstań Śląskich oraz Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Został odznaczony Śląskim Krzyżem Powstańczym.
W okresie II Rzeczypospolitej był zawodowym żołnierzem. Służył jako ułan w 19. Pułku Ułanów Wołyńskich w Ostrogu na Wołyniu, gdzie ukończył szkołę podoficerską. Następnie pełnił służbę w 21. Dywizji Piechoty Górskiej w Bielsku jako wachmistrz kawalerii i instruktor przysposobienia obronnego.
We wrześniu 1939 r. uczestniczył w walkach obronnych na terenie Czechowic i Dziedzic. Był również odpowiedzialny za wywiezienie części maszyn i tajnych dokumentów z Walcowni Metali „Dziedzice”. Mimo niemieckich nalotów dostarczył je do Dębicy.
Po zakończeniu kampanii wrześniowej włączył się w działalność konspiracyjną. Od listopada 1939 r. do 25 maja 1940 r. działał w Związku Walki Zbrojnej, pełniąc funkcję zastępcy dowódcy plutonu.
W maju 1940 r. został aresztowany przez Gestapo w Dziedzicach, a następnie przewieziony do Bielska i Berlina, gdzie był brutalnie przesłuchiwany. Podejrzewano go o napady zbrojne na funkcjonariuszy niemieckich oraz działalność antyhitlerowską. Zwolniono go 28 grudnia 1940 r., jednak już w styczniu 1941 r. został ponownie aresztowany przez Gestapo.
W latach 1942–1945 był robotnikiem przymusowym w Berlinie, gdzie pracował w firmie Henning & Heuer. Był również więźniem obozu koncentracyjnego w Nardenham.
W sierpniu 1945 r. powrócił do rodzinnych Dankowic. Wkrótce został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa w Dziedzicach i przewieziony do aresztu w Świdnicy, gdzie był poddawany torturom podczas przesłuchań.
Po zwolnieniu z więzienia do 1950 r. pracował w kamieniołomach w Świdnicy. W późniejszym okresie, z uwagi na swoją przedwojenną działalność patriotyczną, miał trudności ze znalezieniem pracy w rodzinnych stronach. Pracował jako księgowy na Dolnym Śląsku, a następnie jako cieśla.
Do końca życia zmagał się z licznymi poważnymi chorobami, które wiązano z jego wojennymi i powojennymi doświadczeniami.
Walerian Fajfer zmarł 16 stycznia 1984 r.
17 kwietnia 1986 r., uchwałą Rady Państwa, został pośmiertnie mianowany na stopień podporucznika w uznaniu zasług bojowych.