Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

W wydarzeniu udział wzięli: wicewojewoda śląski Michał Kopański, dyrektor Oddziału IPN w Katowicach dr Andrzej Sznajder, pełnomocnik marszałka woj. śląskiego do spraw promocji obronności i wychowania patriotycznego płk rez. Zbigniew Piątek, proboszcz parafii św. Apostołów Piotra i Pawła w Katowicach ks. kanonik dr hab. Andrzej Nowicki, proboszcz parafii wojskowej św. Kazimierza Królewicza w Katowicach ks. ppłk Grzegorz Bechta, delegacja katowickiego Oddziału Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich na czele z prezes Jadwigą Feifer, przedstawiciele zarządu Ogólnopolskiego Stowarzyszenia „Rodzina Policyjna 1939 r.” z siedzibą w Katowicach, delegacja Okręgu Śląskiego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej na czele z prezesem Janem Musiałem, reprezentanci Śląskiego Zarządu Wojewódzkiego ZKRPiBW w Katowicach pod przewodnictwem prezesa Włodzimierza Czechowskiego, przedstawiciele Muzeum Historii Katowic oraz Regionalnego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli „WOM” w Katowicach, członkowie Konfederacji Korony Polskiej Okręg Katowice, delegacja społeczności XV Liceum Ogólnokształcącego im. rtm. Witolda Pileckiego w Katowicach, członkowie Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa działającego przy miejscowym Oddziale IPN, mieszkańcy Katowic.

Posterunek honorowy wystawiła 17 Radzionkowska Drużyna Piechoty Zmechanizowanej im. kpt. Waltera Larysza.

Przemówienia wygłosili wicewojewoda śląski Michał Kopański, prezes Instytutu Lwowskiego Fundacji Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Kresów Wschodnich Bogdan Kasprowicz, a także wiceprezes katowickiego Oddziału TMLiKPW dr Andrzej Szteliga. Wystosowany przez dra hab. Karola Polejowskiego, kierującego Instytutem Pamięci Narodowej zastępcę prezesa, okolicznościowy list odczytał dyrektor Oddziału IPN w Katowicach dr Andrzej Sznajder.

Modlitwie w intencji ofiar przewodniczył ks. proboszcz Andrzej Nowicki w asyście proboszcza parafii wojskowej. Ceremonię zwieńczyło złożenie kwiatów i zapalenie zniczy.

Od ubiegłego roku obchodzimy nowe święto państwowe: Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej (Ustawa z 4 czerwca 2025 r. o ustanowieniu 11 lipca Narodowym Dniem Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej). W ustawie podkreślono, iż „męczeńska śmierć z powodu przynależności do narodu polskiego zasługuje na pamięć w formie dnia wyróżnianego corocznie przez państwo polskie, w którym ofiarom będzie oddawany hołd”.

Przypomniano również, że „w latach 1939–1946 nacjonaliści ukraińscy z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) oraz innych ukraińskich formacji nacjonalistycznych działających na ziemiach Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej (województwa wołyńskie, tarnopolskie, stanisławowskie, lwowskie, poleskie) oraz obecnych województw lubelskiego i podkarpackiego dokonali na ludności polskiej zbrodni ludobójstwa”.

„Zamordowali ponad sto tysięcy Polaków, głównie mieszkańców wsi, zniszczyli ich mienie i doprowadzili do uchodźstwa z Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej setek tysięcy Polaków. Apogeum tej zbrodni przypada na lipiec 1943 r., a symboliczną datą hekatomby Polaków z rąk ukraińskich nacjonalistów jest dzień 11 lipca 1943 r., kiedy Polacy byli mordowani w około stu miejscowościach” – głosi ustawa.

Dotychczas, na mocy uchwały Sejmu RP z 22 lipca 2016 roku 11 lipca obchodzony był Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II Rzeczpospolitej.

11 lipca 1943 r., który przeszedł do historii jako Krwawa Niedziela, oddziały UPA dokonały skoordynowanego ataku na 99 polskich miejscowości głównie w powiatach kowelskim, horochowskim i włodzimierskim. Badacze obliczają, iż tylko tego jednego dnia mogło zginąć około 10 tys. Polaków – przede wszystkim kobiet, starców oraz dzieci - od kul, siekier, wideł, noży, nierzadko w kościołach podczas mszy św. i nabożeństw. Zbrodnia miała charakter planowy i masowy, a jej celem było całkowite usunięcie ludności polskiej z tych terenów.

W świetle prawodawstwa międzynarodowego mordy popełnione przez Ukraińców, głównie na Polakach kwalifikowane są jako ludobójstwo. Zgodnie z najnowszymi szacunkami polskich badaczy w latach 1939–1947 z rąk ukraińskich nacjonalistów zginęło nawet ponad 120 tys. obywateli Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej: ok. 60 tys. na Wołyniu i co najmniej 60 tys. w Małopolsce Wschodniej (woj. lwowskie, stanisławowskie i tarnopolskie), na Polesiu i na Lubelszczyźnie.

83. rocznica Zbrodni Wołyńskiej – działania Instytutu Pamięci Narodowej