Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

Następny

Powrót

pauza

22 kwietnia 2026 r. w Przystanku Historia Centrum Edukacyjnym IPN w Katowicach im. Henryka Sławika odbył się finał Miejskiego Konkursu Biograficznego „Światło w mroku. Odwaga. Solidarność. Człowieczeństwo”, zorganizowanego przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach oraz Urząd Miasta Katowice.

Konkurs poświęcony został postaci Henryka Sławika – wybitnego Ślązaka, powstańca śląskiego, polityka, dziennikarza i działacza społecznego, który w czasie II wojny światowej współorganizował na Węgrzech pomoc dla polskich uchodźców, w tym wielu polskich Żydów. Dzięki swojej odwadze, bezinteresowności i głębokiemu poczuciu odpowiedzialności za drugiego człowieka zapisał się w historii jako symbol solidarności i człowieczeństwa w czasach pogardy.

Następny

Powrót

pauza

Finał konkursu był okazją do upamiętnienia tej niezwykłej postaci oraz do docenienia uczniów, którzy z zaangażowaniem i wrażliwością podjęli biograficzną refleksję nad życiem i działalnością Henryka Sławika. Uczestnicy wykazali się bardzo dobrą znajomością faktów, ale także umiejętnością odczytania uniwersalnego wymiaru jego postawy – odwagi, odpowiedzialności i służby drugiemu człowiekowi.

Laureatom i wyróżnionym nagrody wręczyli: Konsul Generalny Węgier w Krakowie Tibor Gerencsér, wiceprezydent Miasta Katowice Waldemar Bojarun, dr Andrzej Sznajder, dyrektor Oddziału IPN w Katowicach, Barbara Kowaczek-Jędrasik, Pełnomocnik ds. Regionalizmu Prezydenta Katowic oraz dr hab Tomasz Kurpierz, sędzia konkursu oraz historyk OIPN w Katowicach.

Wyniki konkursu przedstawiają się następująco:

I miejsce – Myroslava Kovalenko, Szkoła Podstawowa nr 27 im. prof. Władysława Szafera w Katowicach
II miejsce – Lidia Smaczniak, Szkoła Podstawowa nr 59 im. Jana Matejki w Katowicach
III miejsce – Jan Mikruta, Szkoła Podstawowa nr 27 im. prof. Władysława Szafera w Katowicach

Wyróżnienia otrzymali:
Oliwia Kwiatkowska – Szkoła Podstawowa nr 62 im. Józefa Kocurka w Katowicach
Michał Rogóż – Szkoła Podstawowa nr 27 im. prof. Władysława Szafera w Katowicach
Franciszek Pyrk – Szkoła Podstawowa nr 59 im. Jana Matejki w Katowicach
Jakub Woch – Szkoła Podstawowa nr 62 im. Józefa Kocurka w Katowicach

Serdecznie gratulujemy wszystkim uczestnikom konkursu, a szczególnie laureatom i wyróżnionym. Dziękujemy także nauczycielom i opiekunom za przygotowanie uczniów oraz wspólne pielęgnowanie pamięci o Henryku Sławiku – człowieku, który nawet w najciemniejszych czasach pozostał wierny wartościom dobra, odwagi i solidarności.

Następny

Powrót

pauza

Henryk Sławik (1894-1944) – polityk, dziennikarz i działacz społeczny. Urodził się w Szerokiej na Górnym Śląsku, w rodzinie chłopskiej. Przed 1914 r. pracował jako robotnik m.in. w Altonie k. Hamburga, w czasie I wojny światowej był żołnierzem armii niemieckiej i jeńcem w obozie na Syberii. Po 1918 r. walczył w powstaniach śląskich i aktywnie uczestniczył w kampanii przed plebiscytem mającym zadecydować o przynależności państwowej tego regionu. W latach dwudziestych i trzydziestych XX w. dynamicznie działał na Górnym Śląsku w Polskiej Partii Socjalistycznej, był wieloletnim redaktorem „Gazety Robotniczej”, radnym miejskim i członkiem Śląskiej Rady Wojewódzkiej, prezesem Syndykatu Dziennikarzy Polskich Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego oraz członkiem wielu komitetów i towarzystw społecznych. W 1939 r. los rzucił go, podobnie jak kilkadziesiąt tysięcy polskich uchodźców, na Węgry, gdzie na skutek niezwykłego splotu wydarzeń stanął na czele polskiego komitetu. Współpracował zwłaszcza ze swym przyjacielem Józsefem Antallem, wysokim urzędnikiem w tamtejszym MSW. Znakomicie organizując jawną i tajną opiekę nad rzeszą wojennych uciekinierów, obaj przyczynili się do uratowania tysięcy osób, w tym wielu polskich Żydów. Po wkroczeniu Niemców na Węgry w marcu 1944 r. Sławik musiał się ukrywać, wpadł jednak w ręce hitlerowców i po brutalnym śledztwie został wywieziony do obozu w Mauthausen-Gusen. Tam 23 sierpnia 1944 r. powieszono go wraz z kilkoma jego współpracownikami. W 1990 r. uhonorowany został tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata, a w 2010 r. odznaczony Orderem Orła Białego.