Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

Na 9.30 zapraszamy przedstawicieli mediów na briefing prasowy z udziałem więźniarek oraz organizatorów.

Podczas gali swoje recytacje zaprezentują finaliści wyłonieni w zmaganiach półfinałowych, które odbyły się w marcu tego roku w wielu miastach Polski. Do półfinałów zgłosiło się ponad 200 uczniów, ale na gali zaprezentuje się już tylko 29 najlepszych recytatorów. Ich zmagania będą oceniali jurorzy, którzy wyłonią I, II i III miejsce w dwóch kategoriach: prozy i poezji.

Galę uświetnią młodzi artyści z Amatorskiego Teatru „Pierro” działającego przy II Liceum Ogólnokształcącym im. Gustawa Morcinka w Rudzie Śląskiej, pod kierunkiem Anny Morajko-Fornal, a także aktorzy z Grupy Teatralno-Muzycznej „Od serca” Ośrodka dla Osób Niepełnosprawnych Najświętsze Serce Jezusa, pod kierunkiem Katarzyny i Witolda Hanke.

Podczas uroczystości w hallu Śląskiego Teatru Impresaryjnego będzie można zobaczyć wystawę edukacyjną IPN „FKL Ravensbrück – obóz koncentracyjny dla kobiet 1939–1945” przygotowaną przez Oddział IPN w Katowicach.

Konkurs skierowany jest do uczniów klas VIII szkół podstawowych oraz uczniów szkół ponadpodstawowych. Jest formą oddania hołdu ofiarom zamordowanym w niemieckim nazistowskim KL Ravensbrück oraz ocalałym byłym więźniarkom obozu. Jak mówi Maria Lorens, pomysłodawczyni konkursu oraz córka byłej więźniarki KL Ravensbrück Katarzyny Matei – „Jeśli echo ich głosów zamilknie, zginiemy”.

Uczestnicy konkursu mają za zadanie wybrać i przygotować recytację dwóch utworów: jednego wiersza i jednego fragmentu prozy wybranych z publikacji, których autorkami są byłe więźniarki KL Ravensbrück.

Półfinały konkursu odbyły się w dniach 16–20 marca 2026 r. w Oddziałach i Delegaturach IPN w całej Polsce (Białystok, Gdańsk, Katowice, Kraków, Lublin, Łódź, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Warszawa, Wrocław, Bydgoszcz, Kielce, Olsztyn).

Nagrodą główną w konkursie dla wszystkich finalistów i ich opiekunów będzie wyjazd studyjny do Miejsca Pamięci i Przestrogi Ravensbrück w Niemczech w dniach 22-25 maja 2026 r.

Organizatorem konkursu są: Instytut Pamięci Narodowej, Stowarzyszenie „Rodzina więźniarek niemieckiego obozu koncentracyjnego Ravensbrück” oraz Miasto Ruda Śląska.

Patronat medialny nad konkursem: Gość Niedzielny, Polskie Radio Katowice, Radio eM oraz TVP3 Katowice.

Wydarzenie zostało objęte honorowym patronatem Małżonki Prezydenta RP Marty Nawrockiej.

W 2024 r. podczas gali finałowej X edycji konkursu „W kręgu poezji i prozy lagrowej” projekt ten otrzymał imię wyjątkowej postaci – śp. prof. Wandy Półtawskiej.

Profesor Wanda Półtawska urodziła się 2 listopada 1921 r. w Lublinie. Przed wojną kształciła się w szkole Sióstr Urszulanek Unii Rzymskiej w Lublinie. Należała do IV Lubelskiej Drużyny Żeńskiej im. Orląt Lwowskich. W czasie wojny działała w konspiracyjnym zespole łączniczek i kurierek. 17 lutego 1941 r. została aresztowana przez gestapo. Po ciężkim śledztwie osadzono ją w areszcie na zamku w Lublinie. Stamtąd, 21 września 1941 r., jako zaocznie skazana na śmierć, została wywieziona do niemieckiego obozu koncentracyjnego dla kobiet w Ravensbrück. Była jedną z 74 Polek poddanych tam pseudomedycznym operacjom. 13 lutego 1945 r. transportem, pod innym nazwiskiem, wyjechała z KL Ravensbrück, co uratowało ją przed egzekucją. Trafiła do podobozu Neustadt-Glewe, gdzie przebywała do 2 maja 1945 r. Po ucieczce załogi podobozu odzyskała wolność i wróciła do Polski. Jesienią 1945 r. rozpoczęła studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, a w roku 1964 obroniła doktorat w zakresie psychiatrii. Pracowała jako lekarz psychiatra, jednocześnie wykładając medycynę pastoralną w Krakowie, a później w Instytucie Jana Pawła II przy Uniwersytecie Laterańskim w Rzymie (1981-1984). Była organizatorką i kierowniczką Instytutu Teologii Rodziny oraz członkiem m.in. Papieskiej Akademii Życia. Została odznaczona papieskim medalem „Pro Ecclesia et Pontificie”, Orderem Orła Białego, Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski oraz wieloma innymi odznaczeniami państwowymi i kościelnymi. Laureatka przyznawanych przez Instytut Pamięci Narodowej tytułów honorowych Świadek Historii (2018) i Kustosz Pamięci Narodowej (2019). Profesor Wanda Półtawska zmarła 25 października 2023 r. w Krakowie. Cześć jej pamięci.