Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

31 marca 2026 r. w Przystanku Historia – Centrum Edukacyjnym IPN im. Henryka Sławika w Katowicach odbyło się ostatnie spotkanie w ramach IX edycji projektu edukacyjnego IPN „Łączka i inne miejsca poszukiwań“. Osiem grup z sześciu szkół podstawowych i ponadpodstawowych województwa śląskiego zaprezentowało stworzone przez siebie etiudy filmowe, inspirowane tematyką projektu.

Uczestnicy postawili sobie poprzeczkę wysoko – tematem większości filmów byli lokalni, najczęściej mniej znani bohaterowie – Marian Michalczyk ps. „Tukan“, Ludwik Wiechuła ps. „Jeleń“, Lucjan Olesik, ale także postać ikoniczna – mjr Bolesław Kontrym ps. „Żmudzin“. Kanwą opowieści filmowej stał się np. ponury sekret kamienicy w Zawierciu, ale też akcentowane przez młodych twórców zjawiska – codzienny trud partyzanckiego życia Żołnierzy Wyklętych, a nawet obrona tradycyjnych wartości pod komunistyczną władzą. Wykonano żmudną robotę w zebraniu wspomnień, dotarciu do dokumentów, mniej znanych miejsc, ale także rozpisaniu scenariusza z wykorzystaniem niebanalnych pomysłów i symboliki. Zastosowano zarówno klasyczne ujęcia, w tym wiele z wykorzystaniem kostiumów i scenografii, ale też animację i film poklatkowy z użyciem klocków. Młodzi reżyserzy, scenarzyści, operatorzy, montażyści i aktorzy zebrali przy tym ogrom doświadczeń twórczych. Jednocześnie w niezwykły sposób przywrócili pamięć wybranym przez siebie i niejako odkrywanym w toku produkcji bohaterom i wydarzeniom. Podkreślano też znaczenie misji IPN – „powracania po swoich“. Podczas projekcji nie brakowało wzruszeń – niektóre etiudy są prawdziwymi dziełami sztuki.

13 kwietnia 2026 r. wszystkie filmy nadesłane w ramach projektu zostaną ocenione przez jury w Warszawie, a twórcy zwycięskich etiud z różnych stron Polski spotkają się 28 kwietnia 2026 r. na Zamku Królewskim w Warszawie, podczas uroczystej gali finałowej.