Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach, Urząd Miejski w Gliwicach oraz Kino Amok mają zaszczyt zaprosić na wyjątkowe wydarzenie upamiętniające Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką.
W programie:
- 23 marca 2026 r. (poniedziałek) o godz. 17:30 w Kinie Amok w Gliwicach, przy ul. Dolnych Wałów 3 pokaz filmu fabularnego „W Ciemności” w reżyserii Agnieszki Holland, który jest ekranizacją historii lwowskich kanalarzy ratujących Żydów. Po pokazie spotkanie z Robertem Więckiewiczem – odtwórcą roli Leopolda Sochy, który opowie o pracy nad tą niezwykłą postacią.
- 24 marca 2026 r. (wtorek) – Uroczystości odsłonięcia tablic upamiętniających na grobach Sprawiedliwych, spoczywających na gliwickich nekropoliach. To właśnie w Gliwicach po wojnie swój nowy dom znaleźli ci, którzy w mroku lwowskich kanałów nie stracili człowieczeństwa. W ramach obchodów zostaną odsłonięte tablice pamiątkowe na grobach Anny i Stefana Wróblewskich na Cmentarzu Lipowym (godz. 10.00) oraz Magdaleny i Leopolda Sochów na Cmentarzu Centralnym (godz. 12.00).
godz. 10:00 – Cmentarz Lipowy (ul. Poniatowskiego): sektor G1, rząd 1, grób nr 26.
godz. 12:00 – Cmentarz Centralny (ul. Kozielska): sektor C2, rząd 7, grób nr 16
Bezpłatne wejściówki na pokaz filmu można odebrać w Kinie Amok. Zachęcamy również do udziału w uroczystościach przy grobach Sprawiedliwych. Dołącz do nas i oddaj hołd bohaterom, którzy mieszkali obok nas.
Dlaczego Gliwice pamiętają? To wspomnienie historii, która zaczęła się we Lwowie, a zakończyła w Gliwicach.
Podczas II wojny światowej Leopold Socha, Stefan Wróblewski i Jerzy Kowalow pracowali jako kanalarze we Lwowie. Gdy natknęli się w kanałach na grupę Żydów szukających ratunku przed likwidacją getta, podjęli ryzykowną decyzję o udzieleniu im pomocy. Przez ponad rok, przy wsparciu swoich żon – Magdaleny Sochy i Anny Wróblewskiej – dostarczali ukrywającym się żywność, leki i niezbędne do przeżycia przedmioty.
Mimo skrajnie trudnych warunków, dzięki ich heroizmowi ocalało dziesięć osób, w tym rodzina Chigerów, których wspomnienia stały się podstawą scenariusza filmu Agnieszki Holland. Po wojnie obie rodziny – Sochowie i Wróblewscy – osiedlili się w Gliwicach, gdzie do dziś znajdują się ich groby. Za swoje czyny zostali uhonorowani medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.
Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką, obchodzony 24 marca, jest wyrazem hołdu dla tych, którzy w trudnym okresie okupacji niemieckiej, mimo grożącej kary śmierci, zdecydowali się pomóc współobywatelom narodowości żydowskiej. Tysiące naszych rodaków zaangażowało się w pomoc Żydom. Tylko niewielka część z nich została uhonorowana medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Dzięki poświęceniu Polaków śmierci z rąk okupantów uniknęło kilkadziesiąt tysięcy Żydów. Około tysiąc z pomagających zapłaciło za swój heroizm życiem. W gronie tych, którzy – mimo wielu przeciwieństw – pomagali Żydom, byli Wiktoria i Józef Ulmowie z Markowej na Podkarpaciu. Okazali miłosierdzie jak biblijni Samarytanie. W nieludzkich czasach zachowali człowieczeństwo.
