English version
19 marca 2026 r. w Przystanku Historia Centrum Edukacyjnym IPN w Katowicach im. Henryka Sławika odbyło się kolejne spotkanie z cyklu „Czwartki z historią w IPN”. Tym razem wykład poświęcono postaci Zdzisława Badochy „Żelaznego” – jednego z najbardziej fascynujących, a zarazem tragicznych bohaterów polskiego podziemia niepodległościowego.
Prelekcję wygłosił Łukasz Borkowski, pracownik Oddziałowego Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach. W swoim wystąpieniu przedstawił drogę życiową „Żelaznego” – od rodzinnego Zagłębia, przez wychowanie w duchu harcerskiej służby i patriotyzmu, konspirację na Wileńszczyźnie, aż po walkę w szeregach 5 Wileńskiej Brygady Armii Krajowej mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”. Uczestnicy spotkania mogli lepiej poznać biografię młodego żołnierza, który jako dowódca 5 szwadronu zapisał się w pamięci współtowarzyszy jako człowiek odważny, zdyscyplinowany i obdarzony dużym talentem dowódczym.
Szczególnym gościem spotkania był Jacek Tylec, krewny Zdzisława Badochy. W drugiej części wydarzenia przybliżył on uczestnikom związki rodzinne, a także podzielił się osobistymi refleksjami i wspomnieniami ze spotkań m.in. z Wandą Tylec, matką ppor. „Żelaznego”. Jego wypowiedź nadała spotkaniu wyjątkowy, osobisty wymiar, pozwalając spojrzeć na losy bohatera nie tylko z perspektywy historii walki o niepodległość, lecz również pamięci rodzinnej.
Jacek Tylec opowiedział także o tym, że rodzina dopiero na początku lat dwutysięcznych poznała okoliczności walki i śmierci Zdzisława Badochy. Ta część spotkania spotkała się z dużym zainteresowaniem uczestników, którzy chętnie zadawali pytania dotyczące zarówno samego bohatera, jak i rodzinnych losów związanych z pielęgnowaniem pamięci o nim.
Spotkanie stało się okazją do pogłębienia wiedzy o postaci „Żelaznego” – żołnierza niezłomnego, który mimo bardzo młodego wieku pozostał symbolem wierności sprawie niepodległej Polski.
Zdzisław Badocha „Żelazny” to jedna z najbardziej fascynujących, a zarazem tragicznych postaci polskiego podziemia niepodległościowego. Urodzony w Dąbrowie Górniczej, wychowany w duchu harcerskiej służby i patriotyzmu, przeszedł szlak od konspiracji Armii Krajowej na Wileńszczyźnie po walkę w szeregach 5 Wileńskiej Brygady AK mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”. Jako dowódca 5 szwadronu dał się poznać jako żołnierz odważny, zdyscyplinowany i obdarzony wyjątkowym talentem dowódczym. Poległ 28 czerwca 1946 r. w wieku zaledwie 21 lat, pozostając symbolem niezłomności i wierności sprawie niepodległej Polski.