Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

Następny

Powrót

pauza

18 grudnia 2025 r. w Przystanku Historia Centrum Edukacyjnym IPN im. Henryka Sławika w Katowicach odbyło się spotkanie promujące najnowszą publikację Instytutu Pamięci Narodowej pt. „Strajki grudniowe 1981 roku w województwie katowickim. Studia i materiały”. Tom poświęcony jest protestom w województwie katowickim przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego – przede wszystkim strajkom oraz próbom ich podjęcia w grudniu 1981 r.

W spotkaniu uczestniczyli redaktorzy tomu: dr Jarosław Neja oraz dr hab. Tomasz Kurpierz z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Katowicach. W swoich wystąpieniach przybliżyli różne aspekty problematyki poruszanej w publikacji, wskazując na znaczenie strajków grudniowych jako najbardziej spektakularnej odpowiedzi części załóg zakładów pracy regionu na realia stanu wojennego. Podkreślono, że były one konsekwencją doświadczeń lata 1980 r. oraz kolejnych miesięcy rewolucji „Solidarności”, ale przebiegały już w warunkach radykalnie odmiennych – gdy działania dotąd legalne i dozwolone stawały się karane, a wobec strajkujących stosowano brutalną siłę, sięgając nawet po broń palną.

Istotnym elementem programu było wystąpienie dr. Przemka Piątka (Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Katowicach), który omówił swoje teksty zamieszczone w tomie, poświęcone praktycznemu wymiarowi represji karnych zastosowanych wobec górników strajkujących w grudniu 1981 r. na terenie województwa katowickiego.

Po części prelegenckiej odbyła się ożywiona dyskusja z udziałem publiczności, koncentrująca się wokół tematyki spotkania oraz sposobów opisu i interpretacji oporu społecznego w warunkach stanu wojennego.

Najbardziej spektakularną odpowiedzią załóg zakładów pracy województwa katowickiego na wprowadzenie stanu wojennego w grudniu 1981 r. były strajki oraz próby ich podjęcia. Stanowiły one logiczną konsekwencję doświadczeń zebranych przez polskie społeczeństwo podczas protestów latem 1980 r. oraz w czasie kolejnych szesnastu miesięcy rewolucji „Solidarności”. W porównaniu z nimi strajki grudniowe odbywały się w zupełnie innych warunkach. To, co wcześniej było legalne i dozwolone prawem, teraz miało być karane. Przeciw tym strajkującym, którzy nie przestraszyli się prawa stanu wojennego, użyto brutalnej siły, sięgnięto nawet po broń palną.

Publikacja powstała w ramach Centralnego Projektu Badawczego IPN: „Solidarność" i opór społeczny 1956–1989 (seria wydawnicza IPN Katowice).

Strajki grudniowe 1981 roku w woj. katowickim – Książki pełne historii [SPOTKANIE Z AUTOREM]