Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

3 grudnia 2025 r., w rocznicę wprowadzenia stanu wojennego delegacje złożyły kwiaty pod tablicą poświęconą Międzyzakładowemu Komitetowi Założycielskiemu (MKZ) NSZZ „Solidarność” Katowice, działającemu w latach 1980–1981. Tablica znajduje się przy ul. Stalmacha 17 w Katowicach.

W uroczystości uczestniczyli m.in.: Jarosław Makowski, wiceprezydent Katowic; Joanna Bojczuk, członek Zarządu Województwa Śląskiego; Robert Ciupa, dyrektor Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności; Jan Cegielski, przewodniczący Stowarzyszenia „Porozumienie Katowickie 1980 r.”; Eugeniusz Karasiński, prezes Stowarzyszenia Represjonowanych w Stanie Wojennym Regionu Śląsko-Dąbrowskiego, a także przedstawiciele Związku Górnośląskiego. Instytut Pamięci Narodowej reprezentowali dr Jarosław Neja oraz Jarosław Podworski.

W nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. budynek przy ul. Stalmacha 17 został zajęty przy użyciu siły przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej w ramach operacji wprowadzania stanu wojennego. Zatrzymano wówczas około 30 osób.

13 grudnia 1981 r. nad ranem Polskie Radio nadało wystąpienie Wojciecha Jaruzelskiego informujące o „ukonstytuowaniu się” Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego (WRON) oraz o wprowadzeniu stanu wojennego na terenie PRL. W orzecznictwie polskich sądów po 1989 r. wskazywano, że tryb wprowadzenia stanu wojennego był niezgodny nawet z narzuconym przez reżim komunistyczny porządkiem prawnym.

Międzyzakładowy Komitet Założycielski NSZZ „Solidarność” Katowice powstał we wrześniu 1980 r. z przekształcenia Międzyzakładowego Komitetu Robotniczego, którego tymczasowa siedziba mieściła się w Hucie Katowice w Dąbrowie Górniczej. Struktura ta, pod przewodnictwem Andrzeja Rozpłochowskiego, po zakończeniu strajku w kombinacie podpisała 11 września 1980 r. tzw. porozumienie katowickie. Stały wzrost zasięgu i znaczenia MKZ Katowice — jednej z pięciu regionalnych central „Solidarności” w województwie — doprowadził do przeniesienia siedziby do stolicy województwa. W październiku Zjednoczenie Hutnictwa Żelaza i Stali przekazało do dyspozycji MKZ willę w centrum Katowic przy ul. Stalmacha 17. Na początku 1981 r. MKZ Katowice była największą ponadzakładową organizacją „Solidarności” w województwie katowickim. Po zakończeniu jej działalności, w związku z powołaniem na I Walnym Zebraniu Delegatów NSZZ „Solidarność” województwa katowickiego zjednoczonego Regionu Śląsko-Dąbrowskiego, budynek przy ul. Stalmacha 17 pozostawał w dyspozycji jego zarządu; mieściła się tam między innymi. związkowa drukarnia.

16 września 2023 r. odbyło się uroczyste odsłonięcie tablicy poświęconej działalności MKZ Katowice w latach 1980–1981.