English version
21 października w Sali Sejmu Śląskiego (Katowice, ul. Jagiellońska 25) odbyła się edukacyjna konferencja dla młodzieży pt. „Pod czerwoną gwiazdą – Górny Śląsk w 1945 r.”, zorganizowana przez Stowarzyszenie Pamięci Tragedii Śląskiej 1945 z udziałem naukowców i edukatorów z Oddziału IPN w Katowicach.
W pierwszej części spotkania głos zabrali dr Bogusław Tracz, dr Sebastian Rosenbaum (Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN Katowice) oraz Bartłomiej Warzecha (Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN Katowice), omawiając temat „Punkt zwrotny: rok 1945 na Górnym Śląsku w historiografii i pamięci”.
W drugiej części Aleksandra Korol-Chudy i Ryszard Mozgol (OBEN IPN w Katowicach) zaprezentowali najnowszą wystawę elementarną OBEN IPN Katowice: „Tragedia Górnośląska 1945” – przygotowaną na 80. rocznicę wydarzeń Tragedii. Wystawa przedstawia aktualny stan badań, definicję pojęcia i najnowsze dane statystyczne, porządkując fakty w trzech kategoriach: zbrodnie Armii Czerwonej na cywilach, aresztowania, internowania i deportacje do pracy przymusowej w ZSRS, budowa aparatu oraz represje władz komunistycznych.
W podsumowaniu wystawy ukazano „Tragedię Górnośląską” w szerszej perspektywie innych regionów „wyzwalanych” w 1945 r. przez Sowietów.
Podczas wydarzenia zaprezentowano również paczkę edukacyjną IPN: „Rok 1945 – materiały edukacyjne i dydaktyczne IPN dotyczące tzw. Tragedii Górnośląskiej”.
Do młodzieży swoje słowa skierowali również: prof. Joachim Kozioł, prezes Stowarzyszenia Pamięci Tragedii Śląskiej 1945 oraz Grzegorz Boski, Wicemarszałek Województwa Śląskiego.
-
Konferencja edukacyjna dla młodzieży „Pod czerwoną gwiazdą – Górny Śląsk w 1945 r.”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Konferencja edukacyjna dla młodzieży „Pod czerwoną gwiazdą – Górny Śląsk w 1945 r.”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Konferencja edukacyjna dla młodzieży „Pod czerwoną gwiazdą – Górny Śląsk w 1945 r.”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Konferencja edukacyjna dla młodzieży „Pod czerwoną gwiazdą – Górny Śląsk w 1945 r.”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Konferencja edukacyjna dla młodzieży „Pod czerwoną gwiazdą – Górny Śląsk w 1945 r.”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Konferencja edukacyjna dla młodzieży „Pod czerwoną gwiazdą – Górny Śląsk w 1945 r.”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Konferencja edukacyjna dla młodzieży „Pod czerwoną gwiazdą – Górny Śląsk w 1945 r.”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Konferencja edukacyjna dla młodzieży „Pod czerwoną gwiazdą – Górny Śląsk w 1945 r.”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Konferencja edukacyjna dla młodzieży „Pod czerwoną gwiazdą – Górny Śląsk w 1945 r.”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Konferencja edukacyjna dla młodzieży „Pod czerwoną gwiazdą – Górny Śląsk w 1945 r.”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Konferencja edukacyjna dla młodzieży „Pod czerwoną gwiazdą – Górny Śląsk w 1945 r.”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Konferencja edukacyjna dla młodzieży „Pod czerwoną gwiazdą – Górny Śląsk w 1945 r.”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Konferencja edukacyjna dla młodzieży „Pod czerwoną gwiazdą – Górny Śląsk w 1945 r.”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Konferencja edukacyjna dla młodzieży „Pod czerwoną gwiazdą – Górny Śląsk w 1945 r.”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko -
Konferencja edukacyjna dla młodzieży „Pod czerwoną gwiazdą – Górny Śląsk w 1945 r.”. Fot.: IPN Krzysztof Łojko
Termin „Tragedia Górnośląska” w kontekście 1945 r. określa akty terroru i represje wobec ludności cywilnej, które rozpoczęły się na Górnym Śląsku wraz z wkroczeniem Armii Czerwonej. Pojawienie się tej nazwy, początkowo także w formie „Tragedia Śląska", wiąże się z przemianami ustrojowymi w Polsce, które nastąpiły po upadku systemu komunistycznego w 1989 r. Likwidacja cenzury pozwoliła na publiczne przywracanie pamięci o dramacie Górnoślązaków, do tej pory kultywowanej w domach rodzinnych, stając się jednocześnie elementem tożsamości regionalnej. Terminologia ukuta spontanicznie w publicystyce weszła na stałe do narracji o historii regionu, choć nie brakło kontrowersji w sposobie jej opisywania. „Tragedią Górnośląską” 1945 r. początkowo nazywano wywózkę górników do pracy przymusowej w Związku Sowieckim. Stopniowo jednak definicja ta uległa rozszerzeniu, obejmując nie tylko internowanie i aresztowanie przez NKWD oraz deportacje na wschód do łagrów i batalionów roboczych ok. 48 tys. ludzi, ale też zbrodnie Czerwonoarmistów popełnione na cywilach na miejscu, takie jak grabieże, gwałty i masowe morderstwa czy zniszczenie miast i wsi. Trzecią składową pojęcia są represje jakie spadły na Górnoślązaków ze strony nowych komunistycznych władz Polski, które dzięki wsparciu Sowietów przejęły władzę w regionie.