Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

Następny

Powrót

pauza

15 września 2025 r. odbyła się uroczystość oznaczenia mogił Tomasza Organiściaka plakietą „grób weterana”. Wydarzenie miało miejsce na cmentarzu parafialnym pw. NMP w Ostrzeszowie przy ul. Daszyńskiego (sektor B3, rząd nr 10, grób nr 2).

W uroczystości udział wzięli: Bartosz Bijak, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Łodzi, Jan Kwaśniewicz, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach, asp. Szt. Paweł Sołtysiak, zastępca naczelnika Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w Ostrzeszowie, ks. Patryk Ławrycznowicz, Aneta Franc, kombatanci oraz przedstawiciele Muzeum Regionalnego w Ostrzeszowie, Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Ostrzeszowskiej i Stowarzyszenia Ostrzeszowska Grupa Eksploracyjno-Historyczna. Przy grobie Tomasza Organiściaka zgromadziła się licznie jego rodzina na czele z córką .

Uroczystość poprowadził Bartosz Bijak, naczelnik OBUWiM IPN w Łodzi, który na wstępie przywitał przybyłych gości oraz powiedział kilka słów na temat ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski. Następnie Danuta Mikoda (OBUWiM IPN w Katowicach) przybliżyła losy Tomasza Organiściaka w walce o niepodległość Ojczyzny, a Aneta Franc opowiedziała o jego działalności społecznej w Związku Inwalidów Wojennych. Punktem kulminacyjnym było oznaczenie mogiły bohatera plakietą „grób weterana” przez Jana Kwaśniewicza. Na zakończenie Maciej Organiściak, wnuk Weterana, podziękował za upamiętnienie, dzieląc się osobistymi wspomnieniami o dziadku. 

Następny

Powrót

pauza

Następny

Powrót

pauza

Tomasz Organiściak urodził się 3 grudnia 1899 r. w Doruchowie pow. ostrzeszowskim. Był synem Franciszka i Józefy z d. Jeziornej. Na przestrzeni lat 1918-1939 brał udział w I wojnie światowej, powstaniu wielkopolskim, wojnie polsko-bolszewickiej oraz wojnie obronnej ’39 r.

W styczniu 1918 r. został powołany do służby w armii niemieckiej, gdzie został zaszeregowany w 25 Pułku Artylerii Pancernej i uczestniczył w walkach na froncie zachodnim. Jednak już w listopadzie został zwolniony ze służby z powodu 10 % niezdolności do pracy. Po powrocie do domu wstąpił 27 grudnia 1918 r. jako ochotnik do oddziału powstańczego w Ostrzeszowie (1 kompania ostrzeszowska). Natomiast od 19 lutego 1919 r. należał do 12 kompanii 70 pułku piechoty. W czasie powstania wielkopolskiego walczył na froncie kępińskim i białoruskim. Uczestniczył w walkach toczonych m.in. pod Teklinowem, Kierznem, Olszową, Myjomicami, Kobylą Górą, Szklarską Myślniewską i Czarnymlasem. Następnie zaangażował się w konflikt polsko-bolszewicki. W 1920 r. został ranny w lewy łokieć pod Szczuczynem i w efekcie został zweryfikowany jako niezdolny do pracy w 40 %.

W latach międzywojennych należał do Związku Powstańców Wielkopolskich (nr legit. 237954). Przed II wojną światową pracował w Sądzie Grodzkim w Ostrzeszowie. 23 sierpnia 1939 r. wstąpił do Batalionu Obrony Narodowej w Ostrzeszowie. We wrześniu brał udział w wojnie obronnej i był zaszeregowany w 60 pułku piechoty. Walczył wówczas na linii Warta-Sochaczew-Warszawa-Siedlce-Brześć-Kobryń-Pińsk. 19 września został internowany przez Rosjan i trafił do obozu w Ostaszkowie. W wyniku wymiany jeńców trafił do niewoli niemieckiej i przebywał w Stalagu II D w Stargardzie Szczecińskim (nr jeniecki 13 821). Z obozu został zwolniony, jako inwalida w marcu 1940 r.

W latach 1945-1951 pracował w Sądzie Powiatowym w Ostrzeszowie w charakterze sekretarza. Prowadził również działalność społeczną w ramach Związku Inwalidów Wojennych.

Za udział w walkach niepodległościowych oraz za działalność społeczną został odznaczony Medalem Niepodległości (1936 r.), Srebrnym Krzyżem Zasługi (1938 r.), Medalem za Wojnę 1918-1921, Odznaką Grunwaldzką (nr 21755), Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym (1958 r.), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1967 r.) oraz Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 r. (1974 r.).

Zmarł 8 stycznia 1974 r.

Opr. D. Mikoda (OBUWiM Katowice)

Źródło:

1. Dokumentacja z Archiwum Kancelarii Prezydenta RP.
2. Dokumentacja z Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
3. Dokumentacja z Wojskowego Biura Historycznego.