Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

Oddziałowe Archiwum IPN w Katowicach pragnie zaprezentować Państwu ciekawy dar prywatny przekazany do zasobu archiwum przez Ewę Bojanowską-Burak w ramach projektu „Archiwum Pełne Pamięci”. Dar ten dotyczy rodziny Bojanowskich, ze szczególnym uwzględnieniem Szymona Bojanowskiego – ojca Ewy Bojanowskiej-Burak.

Szymon Bojanowski, s. Michała i Jadwigi, urodził się 16 października 1902 r. w miejscowości Klice na terenie dzisiejszego powiatu ciechanowskiego. Ukończył studia wyższe na Wydziale Chemii Politechniki Warszawskiej. Po zakończeniu studiów przyjechał na Śląsk, gdzie rozpoczął pracę w Zakładach Chemicznych w Hajdukach. Od 1931 r. do momentu wybuchu II wojny światowej pełnił funkcję dyrektora Koksowni w Orzegowie (dzielnica Rudy Śląskiej). W październiku 1929 r. został powołany do wojska, brał także udział w ćwiczeniach wojskowych, m.in. w 22 pułku piechoty w Siedlcach. Awansował do stopnia porucznika. Po rozpoczęciu II wojny światowej brał udział w wojnie obronnej. Nie znamy dokładnych okoliczności wydarzeń, natomiast wiemy, że po ataku ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 r. Szymon Bojanowski dostał się do niewoli rosyjskiej i trafił do obozu w Kozielsku. Został zamordowany wraz z tysiącami polskich oficerów w Katyniu. Był żonaty. Z żoną Krystyną miał syna Michała i córkę Ewę.

Archiwum rodzinne Ewy Bojanowskiej-Burak w znacznej mierze dokumentuje losy ojca i zawiera zbiór bezcennych, rodzinnych fotografii wykonanych w pierwszych dziesięcioleciach XX w. Fotografie te przedstawiają obraz Polaka, kochającego męża, troskliwego ojca, a także spełnionego zawodowo mężczyznę na kierowniczym stanowisku, którego tragiczna śmierć zakończyła szczęśliwe życie.

Na szczególną uwagę zasługują także fotografie wykonane przez Szymona Bojanowskiego, dokumentujące w niezwykły sposób jego miejsce pracy – Koksownię w Orzegowie w latach 30-tych XX w. Na fotografiach tych widoczne są zabudowania koksowni, urządzenia i konstrukcje techniczne, a także cały zakład pracy. Są to zdjęcia wyjątkowe. Wszystkie fotografie zostały przekazane do zasobu OA IPN w Katowicach w formie plików cyfrowych.

Ponadto, ciekawą informacją jest fakt, iż w zasobie Oddziałowego Archiwum IPN w Katowicach znajdują się materiały archiwalne przekazane w 2023 r. przez Stowarzyszenie „Rodzina Katyńska” w Katowicach, również w ramach projektu „Archiwum Pełne Pamięci”. Wśród przekazanych materiałów znajduje się dokumentacja dot. Szymona Bojanowskiego (ankieta zamordowanego, zaginionego jeńca wojennego na terenie ZSRR od 1939 r. oraz deklaracje członkowskie dzieci oraz bratanicy Szymona Bojanowskiego).

Materiały archiwalne przekazane przez Ewę Bojanowską-Burak oraz przez Stowarzyszenie „Rodzina Katyńska” w Katowicach wzajemnie się uzupełniają i tworzą merytoryczną, historyczną całość.

Sygnatura: IPN Ka 454/210, IPN Ka 1072/236