Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

Następny

Powrót

pauza

11 lipca na katowickim cmentarzu parafialnym przy ul. Sienkiewicza odbyła się uroczystość upamiętniająca ofiary ukraińskiego ludobójstwa na Wołyniu. Wydarzenie zostało zorganizowane przez katowicki Oddział Instytutu Pamięci Narodowej oraz Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich. Ceremonia miała miejsce przy tablicy pamiątkowej poświęconej pamięci Polaków zamordowanych na Kresach Wschodnich II RP w latach 1939–1947.

W obchodach udział wzięli: I wicewojewoda śląski Adam Zaczkowski, członek zarządu województwa śląskiego Joanna Bojczuk, dyrektor Oddziału IPN w Katowicach dr Andrzej Sznajder, proboszcz parafii św. Apostołów Piotra i Pawła w Katowicach ks. kanonik dr hab. Andrzej Nowicki, zastępca naczelnika Wydziału Kultury Urzędu Miasta Katowice Katarzyna Paradecka, delegacja Oddziału Katowickiego Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich na czele z prezes panią Marią Ślepowrońską, przedstawiciele zarządu Ogólnopolskiego Stowarzyszenia „Rodzina Policyjna 1939 r.” z siedzibą w Katowicach pod przewodnictwem prezesa Grzegorza Grześkowiaka, prezes Towarzystwa Opieki nad Oświęcimiem w Katowicach Barbara Adamczyk, delegacja Okręgu Śląskiego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej na czele z prezesem Janem Musiałem, prezes Związku Sybiraków Oddział w Katowicach Małgorzata Kalańska, reprezentanci Śląskiego Zarządu Wojewódzkiego ZKRPiBW w Katowicach na czele z prezes Koła Miejskiego w Katowicach Marią Baranowską-Ślusarczyk, prezes Śląskiego Klubu Miłośników Historii i Kultury Lwowa Antoni Wilgusiewicz, przedstawiciel Muzeum Historii Katowic Sławomir Stanowski, delegacja Konfederacji Korony Polskiej Okręg Katowice, reprezentanci społeczności X Liceum Ogólnokształcącego im. Ignacego Jana Paderewskiego w Katowicach, mieszkańcy Katowic. Posterunek honorowy wystawiła 17 Radzionkowska Drużyna Piechoty Zmechanizowanej.

Okolicznościowe przemówienia wygłosili: I wicewojewoda śląski Adam Zaczkowski, dyrektor Oddziału IPN dr Andrzej Sznajder oraz wiceprezes katowickiego Oddziału TMLiKPW dr Andrzej Szteliga. Modlitwie w intencji ofiar przewodniczył ks. kanonik dr hab. Andrzej Nowicki.

"[…] ta historia pozostaje wciąż niezabliźnioną raną. Pozostaje traumą niesioną przez tych, którzy z Rzezi Wołyńskiej ocaleli. […] Tę traumę dźwiga także kolejne pokolenie. Potomkowie tych, którzy byli zmuszeni uciekać ze swoich domów i szukać ratunku daleko poza nim. […] ta trauma, o ile ma zostać kiedykolwiek przezwyciężona, musi zostać uświadomiona przez Ukraińców i inne narody […] musi być wreszcie wpisana na karty historii Polski i Europy XX. wieku." – zaznaczył dr Andrzej Sznajder.

Ceremonię zwieńczyło złożenie kwiatów i zapalenie zniczy.

Wydarzenie zostało zorganizowane w ramach obchodzonego po raz pierwszy Narodowego Dnia Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej.

11 lipca 1943 r., który przeszedł do historii jako Krwawa Niedziela, oddziały UPA dokonały skoordynowanego ataku na 99 polskich miejscowości, głównie w powiatach kowelskim, horochowskim i włodzimierskim.

Badacze szacują, iż tylko tego jednego dnia mogło zginąć około 10 tys. Polaków – przede wszystkim kobiet, starców oraz dzieci – od kul, siekier, wideł, noży, nierzadko w kościołach, podczas mszy św. i nabożeństw. Zbrodnia miała charakter planowy i masowy, a jej celem było całkowite usunięcie ludności polskiej z tych terenów.

W tym roku, 11 lipca obchodzimy nowe święto państwowe – Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. W ustawie o ustanowieniu tego święta podkreślono, iż „męczeńska śmierć z powodu przynależności do narodu polskiego zasługuje na pamięć w formie dnia wyróżnianego corocznie przez państwo polskie, w którym ofiarom będzie oddawany hołd”.

Przypomniano również, że „w latach 1939–1946 nacjonaliści ukraińscy z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) oraz innych ukraińskich formacji nacjonalistycznych działających na ziemiach Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej (województwa wołyńskie, tarnopolskie, stanisławowskie, lwowskie, poleskie) oraz obecnych województw lubelskiego i podkarpackiego dokonali na ludności polskiej zbrodni ludobójstwa”.

„Zamordowali ponad sto tysięcy Polaków, głównie mieszkańców wsi, zniszczyli ich mienie i doprowadzili do uchodźstwa z Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej setek tysięcy Polaków. Apogeum tej zbrodni przypada na lipiec 1943 r., a symboliczną datą hekatomby Polaków z rąk ukraińskich nacjonalistów jest dzień 11 lipca 1943 r., kiedy Polacy byli mordowani w około stu miejscowościach” – głosi ustawa.

W świetle prawodawstwa międzynarodowego mordy popełnione przez Ukraińców, głównie na Polakach, kwalifikowane są jako ludobójstwo. Zgodnie z najnowszymi szacunkami polskich badaczy w latach 1939–1947 z rąk ukraińskich nacjonalistów zginęło nawet ponad 120 tys. obywateli Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej: ok. 60 tys. na Wołyniu i co najmniej 60 tys. w Małopolsce Wschodniej (woj. lwowskie, stanisławowskie i tarnopolskie), na Polesiu i na Lubelszczyźnie.